Newyddion S4C

Tywydd poeth yn datgelu rhai o olion Capel Celyn

Tywydd poeth yn datgelu rhai o olion Capel Celyn

NS4C 24/07/2022

Mae’r tywydd poeth dros yr wythnos ddiwethaf wedi achosi i ran o gronfa ddŵr Llyn Celyn sychu gan ddatgelu rhai olion y pentref gafodd ei chwalu yn 60au'r ganrif ddiwethaf.

Cafodd pentref Capel Celyn ger y Bala ei foddi yn 1965 er mwyn cyflenwi dŵr i Gilgwri a dinas Lerpwl.

Roedd gan y pentref swyddfa bost, ysgol a chapel gyda mynwent. Cafodd 12 o dai, ffermydd a 800 erw o dir eu boddi, ac fe gollodd 48 o bobl oedd yn byw yn y cwm eu cartrefi.

Mae lluniau sydd wedi eu tynnu gan Rhodri Owen ar lannau sych y llyn yn dangos patrwm tirwedd y pentref, boncyffion coed, a darnau o hen lestri.

Image
S4C
Image
S4C
Image
S4C
Image
S4C

Nid dyma’r tro cyntaf i olion y pentref coll gael eu datgelu. Yn ystod haf sych 1989 gostyngodd lefel y dŵr yn y llyn i ddatgelu olion y pentref, gan gynnwys y bont a lleoliad yr hen fynwent.

Ym mis Gorffennaf 2018 roedd modd gweld placiau enwau tai oedd wedi eu gosod ar safle hen dai yn 1989 gan y cynghorydd lleol, Elwyn Edwards er mwyn cofio am leoliad y tai.

Er y protestiadau a gwrthwynebiad gwleidyddion cafodd mesur ei basio yn y senedd yn 1957 i foddi pentref Capel Celyn. Dechreuodd y gwaith yn 1958 ac erbyn 1965 roedd y pentref cyfan dan ddŵr.

Hyd heddiw mae hanes Capel Celyn yn cael ei gofio ar draws Cymru, ac ambell waith pam mae’r tywydd yn boeth mae’r hanes yn dod yn fyw unwaith eto.

Lluniau: Calongron.com 

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website.