Newyddion S4C

Arian

Anelu at 'dreth gyngor decach' i Gymru

NS4C 12/07/2022

Sicrhau fod strwythur y dreth gyngor yn decach  - dyna nod cynlluniau newydd gan Lywodraeth Cymru.  

Yn ôl y llywodraeth, byddai’r newidiadau sy’n rhan o’r Cytundeb Cydweithio â Phlaid Cymru, yn sicrhau dull mwy blaengar o gefnogi’r gwasanaethau lleol y mae’r dreth gyngor yn helpu i dalu amdanynt.

Mae'r dreth gyngor yn cyfrannu at ysgolion, darparu gofal cymdeithasol, plismona, gwasanaethau tân ac achub, a seilwaith ffyrdd.

Mae’r dreth yn talu am tua 20% o wariant cynghorau, ond mae pryderon fod y system bresennol bron i ugain mlynedd ar ei hôl hi ac yn cyfrannu at anghydraddoldebau cyfoeth.

Gall gwerth cartrefi yn y band treth uchaf fod naw gwaith yn fwy na gwerth cartrefi yn y band gwaelod. Ond mae tipyn llai o fwlch yn y dreth sydd wedi ei gosod ar gyfer y ddau fand.

Mae’r cynigion yn cynnwys cynnal ymarfer ailbrisio ar bob un o’r 1.5 miliwn o gartrefi yng Nghymru i sicrhau bod prisiau yn gyfoes a bod pobl yn talu’r swm priodol. Byddai hynny yn galluogi bandiau gwahanol i gael eu creu gyda chyfraddau treth newydd yn cael eu dewis ar gyfer pob band.

Roedd yr ailbrisio diwethaf yng Nghymru yn 2003. 

Mae ymgynghoriad cychwynnol ar y diwygiadau wedi dechrau dydd Mawrth a bydd ar agor am 12 wythnos.

'Achosi llai o bryder'

Dywedodd Rebecca Evans, y Gweinidog Cyllid a Llywodraeth Leol: “Mae’r dreth gyngor yn talu am wasanaethau lleol hanfodol yr ydyn ni gyd yn dibynnu arnyn nhw, ond mae’r ffordd y mae’r dreth yn cael ei chodi ar hyn o bryd yn cael effaith anghymesur ar bobl lai cefnog.

“Bydd y diwygiadau hyn yn diweddaru system y dreth gyngor ac yn ei gwneud yn decach, gan olygu y bydd y dreth gyngor yn achosi llai o bryder i aelwydydd sy’n teimlo’r wasgfa ar eu cyllidebau.

"Nid bwriad y diwygiadau yw codi mwy o arian gan dalwyr y dreth gyngor yn gyffredinol oherwydd, er y gallai rhai pobl dalu mwy, byddai llawer o bobl eraill yn talu llai.

Mae diwygio’r dreth gyngor yn un o ymrwymiadau’r Cytundeb Cydweithio rhwng Llywodraeth Cymru a Phlaid Cymru.

Dywedodd Aelod Dynodedig Plaid Cymru, Cefin Campbell: Mae’r dreth gyngor ymysg y ffurfiau mwyaf annheg o drethu ac mae wedi hen ddyddio. Mae’n rhoi baich trymach ar rai o’r aelwydydd sydd ag incwm is ac yn effeithio’n anghymesur ar ardaloedd tlotaf Cymru.

"Mae’n bryd ei gwneud yn decach ac mae’r cynigion yr ydyn ni wedi cytuno arnyn nhw yn cynnig cyfle i wneud yr union beth hwnnw.

“Y cynigion hyn yw’r cam cyntaf tuag at newid system y dreth gyngor a allai wneud gwahaniaeth gwirioneddol, drwy wneud y system yn decach a mwy blaengar wrth barhau i gefnogi’r gwasanaethau sy’n cael eu darparu gan awdurdodau lleol.”

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website.