Newyddion S4C

Colli fy nhad i ganser ddyddiau yn unig ar ôl cael diagnosis hwyr 

Colli fy nhad i ganser ddyddiau yn unig ar ôl cael diagnosis hwyr 

ITV Cymru 11/07/2022

Mae menyw o Sir Gaerfyrddin a gollodd ei thad i ganser 10 niwrnod wedi iddo ymweld ag uned gofal brys yn dweud bod angen gwneud mwy i atal diagnosis hwyr. 

Bu farw Derrick Williams, tad Sara Mair Sauro, ym Mawrth 2022 ar ôl cael diagnosis hwyr.

Yn ôl ymchwil Iechyd Cyhoeddus Cymru, mae mwy nag un o bob tri achos o ganser yng Nghymru yn cael diagnosis ar ôl i bobl fynd i’r ysbyty fel achosion brys. 

Mewn cyfweliad gyda rhaglen Y Byd ar Bedwar ar S4C, eglurodd Sara ei bod hi’n dal i aros am atebion o amgylch marwolaeth ei thad. 

“Fe ath e i’r meddyg i weld beth yn union o’dd o’i le. Be sy’n greulon yw, fe ath e mor gloi - fi jyst moyn atebion i ddeall. 

“Sai’n credu y byddai’r canlyniad ar ddiwedd y dydd wedi newid, ond chi byth yn gwybod achos gath e byth y cyfle.”

'Hunllef' 

Roedd Mr Williams, o Bontyberem, yn 62 oed pan fu farw yn sgil tiwmor oedd wedi ymledu i’r afu.

Yn ystod y cyfnod wnaeth arwain at ei farwolaeth, fe wnaeth Mr Williams gysylltu gyda ei feddyg teulu sawl gwaith o fis Rhagfyr 2021 yn disgrifio symptomau fel poen yn ei ysgyfaint a cholli pwysau, ond doedd hi ddim tan fis Chwefror nes iddo gael apwyntiad wyneb yn wyneb. 

Image
Derrick Williams
Bu farw Derrick Williams 10 diwrnod ar ôl cael diagnosis o gancr yr afu

Er iddo dderbyn pwmp athsma, moddion laxative, ac eli steroid dros y ffôn, gath e ddim ei gyfeirio am brofion tan fis Mawrth yn dilyn ceisiadau’r teulu. 

Fe gafodd tad Sara ei gyfeirio am sgan uwchsain (ultrasound) ar ôl prawf gwaed anarferol. Ond ac yntau yn dioddef o boen annioddefol, fe aeth i’r uned gofal brys yn Ysbyty Glangwili cyn i’r apwyntiad ddigwydd.

24 awr yn ddiweddarach roedd wedi derbyn diagnosis o ganser cam pedwar. 

“Oni’n teimlo fel mod i mewn hunllef. Gethon ni gyfarfod gyda'r ymgynghorydd, a gethon ni wybod yn syth beth oedd yn bod gyda dadi. Oedd lwmp (mass) mowr gydag e ar ei afu. 

"Doedd ganddon ni ddim yn hir, ac roedd e’n trial bod yn bositif a dweud ‘fi’n mynd i frwydro hyn, fi’n mynd i fod yma i ti’. Fi’n methu peidio â theimlo fel mod i 'di ei adael e lawr.”

Mae gan Sara nawr gwestiynau difrifol am ofal iechyd yng ngorllewin Cymru ar ôl colli ei mam, Janet Williams, i ganser mewn amgylchiadau tebyg chwe blynedd yn nôl.

Bu farw Janet o ganser pancreatig dim ond tri mis ar ôl cael diagnosis. 

“Fi wir yn teimlo fel ein bod ni ar ddiwedd yr M4 ac yn anffodus dyw’r gofal iechyd yma ddim y gore.

"Sai’n credu bod ganddon ni’r capasiti. Sai’n credu bod ganddon ni’r gofal. Fi’n teimlo fel mai ni sydd ar ddiwedd y lein.”

Image
Sara Sauro a'i thad Derrick
Mae Sara bellach yn gofyn cwestiynau ynglŷn â'r gofal iechyd yng ngorllewin Cymru

Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda sydd â’r amseroedd aros gwaethaf ar gyfer canser trwy Gymru gyfan, yn ôl ystadegau o fis Ebrill 2022. 

Fe ddechreuodd 48% o gleifion canser y bwrdd iechyd eu triniaeth o fewn targed 62-diwrnod Llywodraeth Cymru - o’i gymharu â 68.2% yn Betsi Cadwaladr.

Does dim un bwrdd iechyd yng Nghymru wedi cyrraedd targed y llywodraeth o 75%. 

Wrth siarad gydag Y Byd ar Bedwar, dywedodd y Gweinidog Iechyd Eluned Morgan: 

“Trwy gydol y pandemig,  rydyn ni wedi dweud bod canser yn wasanaeth sydd yn hanfodol, felly dylen ni ddim wedi gweld gwahaniaeth. Ond y drafferth yw mae rhai o feddygon wedi cael covid a wedi bod off gwaith.

"Mae rhaid ystyried bod hwn wedi cael effaith ar y bobl sydd yn rhoi’r driniaeth ac felly mae hwnna yn mynd i gael effaith ar faint o bobl ni’n gweld.

“Dwi’n cydnabod bod e’n broblem difrifol a bod ni ddim yn gweld pobl yn ddigon cloi. Ry’ ni yn methu targedau a dyna pham bod ni’n buddsoddi miliynau i gael gwasanaethau nôl i le ddylen nhw fod.

"Ond, rydyn ni yn gweld ac yn trin mwy o bobl nag erioed, 20 mil eleni i gymharu â 19 mil cwpwl o flynyddoedd yn ôl.” 

Mewn ymateb i stori Sara a phrofiad ei thad, dywedodd Mandy Rayani, Cyfarwyddwr Nyrsio, Ansawdd a Phrofiad Cleifion gyda Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda: 

“Fe hoffwn ni ymestyn ein cydymdeimladau dwysaf i deulu Mr Williams. Tra nad ydym yn gallu ymateb i achosion cleifion unigol, rydym yn cymryd yr holl gwynion yn ddifrifol iawn ac rydym ar hyn o bryd yn y broses o ymateb i’r pryderon a gafodd eu codi.”

Maen nhw hefyd yn annog unrhyw un sydd gyda phryderon neu gwyn i gysylltu gyda'r Gwasanaeth Cynghori a Chysylltiadau. 

Gallwch wylio Y Byd ar Bedwar am 20:00 ddydd Llun 11 Gorffennaf.

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website.