Newyddion S4C

Ymgyrch i annog ysgolion i weini llai o gig yn cynddeiriogi'r diwydiant amaeth

Ymgyrch i annog ysgolion i weini llai o gig yn cynddeiriogi'r diwydiant amaeth

Mae ymgyrch i geisio perswadio cynghorau sir i dynnu cig oddi ar fwydlenni ysgolion  wedi cael ei gondemnio fel protest ddi-sail sy'n anwybyddu'r wyddoniaeth ddiweddara a safon cig coch cymreig.

Mae Animal Rebellion wedi dweud wrth Newyddion S4C mai’r nod yn y pen draw yw sicrhau nad oes cig yn rhan o fwydlenni ysgolion Cymru.

Er mwyn mynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd, rhaid troi at ddeiet llysieuol meddai nhw.

Mae’r diwydiant amaethyddol a chefn gwlad wedi ymateb yn chwyrn gan ddadlau bod gan Gymru yr adnoddau naturiol i gynhyrchu cig o’r safon uchaf, mewn ffordd gynaliadwy. 

Mae Animal Rebellion eisoes yn hawlio buddugoliaeth yn Rhydychen gan ddweud fod y cyngor sir yno wedi gwrando arnyn nhw a chyflwyno bwydlenni ysgol sy'n cynnig dim ond bwyd llysieuol am ddeuddydd bob wythnos.

"Ry'n ni credu bod pobl ifanc yn pryderu'n fawr am yr amgylchedd," meddai Dave France o'r mudiad.

Image
David French
Yn ôl Dave French, mae rhaid i fwy o bobl bwyta deiet llysieuol

"Ry 'ni hefyd yn gwybod fod amaethu yn cyfrannu at effeithiau newid hinsawdd a'r argyfnwg amgylcheddol.

"Yr unig ddyfodol yw dyfodol llysieuol, dyna be mae'r wyddoniaeth yn ddweud wrthon ni. Mae'n newid hawdd i wneud ac fe fydd y genhedlaeth nesa yn credu mai'r lle gorau i ddechrau yw yn ein hysgolion."

'Angen cydbwysedd'

Daw'r ymgyrch ynghanol cryn anniddigrwydd ymhlith amaethwyr yn Sir Benfro ar ol i'r cyngor sir anfon e-bost mewnol i'w staff yn dweud y gall bwyta llai o gig a chynnyrch llaeth helpu'r amgylchedd.

Mae'r e-bost wedi ei dynnu yn ôl bellach, ond mae'r cynghorydd sir John Davies yn anhapus fod y cyd-destun Cymreig yn cael ei anwybyddu bob tro.

"Mae mwy o bobl yn dilyn y ffasiwn i fwyta llai o gig neu ddim cig ond yn anffodus heb edrych ar y gwyddoniaeth, " meddai John Davies. 

Mae e'n dweud fod angen "cydbwysedd mewn unrhyw ddeiet ac yn enwedig ymhlith pobl ifanc a phlant."

Mae John Davies yn cydnabod bod amaeth yn niweidiol i'r amgylchedd, ond nid ymhob rhan o'r Byd.

"Mae na gysylltiad ond mae rhaid ei roi yn y cyd destun cywir. Peidiwch â bwyta cig coch sy'n cael ei ddweud - ond mae angen gorffen y frawddeg.

"Peidiwch â bwyta cig coch sy'n dod o bellafion Byd, fel De America."

Image
John Davies
Dywedodd y cynghorydd John Davies fod rhaid bwyta cig sydd yn dod o ardaloedd lleol

Neges debyg sydd gan Hybu Cig Cymru. Yn ol eu prif weithredwr, Gwyn Howells mae ffermwyr Cymru yn cynhyrchu cig sydd ymhith y mwya cynaliadwy yn y Byd.

"Teg dweud bod na systemau ffermio cig eidion weden ni sy ddim yn gynaliadwy," meddai.

"Yn nhermau De America neu Brasil er enghraifft. Felly bydden ni'n tueddu i gytuno fod amaethu yn medru bod yn wael ond mae'n hawdd iawn peintio'r un pictiwr ar bob gwlad, ond di hwnna ddim yn wir yn nhermau Prydain a Chymru yn benodol."

'Mwy o gig lleol'

Bwyta mwy o gig lleol yw neges Cynghrair Cefn Gwlad Cymru hefyd. 

"Mae pobol fel Animal Rebelllion yn rhoi llawer o bwysau ar gynghorau sir," meddai'r cyfarwyddwr Rachel Evans. 

" Ac yn lobio llywodraeth hefyd, a ma' nhw am roi gore i ffermio anifeiliaid, a dechre trwy gael gwraed ar gig coch o fwydlenni ysgolion. Dwi ddim yn meddwl y dylsen ni fwyta llai o gig, ond yn hytrach bwyta mwy o gig lleol.

"A ni'n credu mai rhieni ddylai benderfynu beth mae eu plant yn fwyta, nid cynghorau sir na llywodraeth."

Image
Rachel Evans
Mae Rachel Evans yn credu y dylai rhieni penderfynu beth mae eu plant yn bwyta

Yn ol llefarydd ar ran y Gweinidog Addysg Jermey Miles AS, mae  hyblygrwydd o fewn y drefn bresennol.

"Mae gan awdurdodau lleol ddisgresiwn i gynllunio eu prydau ysgol, yn seiliedig ar ein canllawiau statudol ar fwyta'n iach. 

"Mae deiet llysieuol a fegan yn ddewis i blant a phobl ifanc ac rydym yn rhoi cyngor i awdurdodau lleol ar sut i ddarparu ar gyfer y dietau hyn.

"Fodd bynnag, nid ydym yn cefnogi tynnu'r opsiwn cig oddi ar fwydlenni cinio ysgol yn llwyr."

Ond er y gwrthwynebiad, mae Animal Rebellion yn bwriadu parhau â'u hymgyrchu.

"Dwi'n deall yr effaith all hyn gael ar Gymru yn enwedig Cymru wledig fel y rhan o Gymru rwy'n byw ynddo. Dyna pam nad yden ni am droi y tap i ffwrdd yn syth a gwneud i bobl ddiodde.

"Ond mae llawer o ffermio ar hyn o bryd yn cael ei sybsideiddio, does na ddim rheswm pam na ellid defnyddio yr arian yma i dalu am ffyrdd mwy cynaliadwy o amaethu."

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website.