Staff y Gwasanaeth Iechyd wedi colli bron i 1.5m o ddiwrnodau oherwydd salwch

Staff y Gwasanaeth Iechyd wedi colli bron i 1.5m o ddiwrnodau oherwydd salwch

ITV Cymru 29/09/2021

Mae’r Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru wedi cofnodi bron i 1.5 miliwn o ddiwrnodau coll ymysg staff oherwydd salwch yn ystod y flwyddyn ddiwethaf. 

Mewn ymateb i gais rhyddid gwybodaeth gan raglen wleidyddol Y Byd yn ei Le, fe ddatgelodd Llywodraeth Cymru fod staff y Gwasanaeth Iechyd wedi colli 1,492,118 diwrnod gwaith yn 2020/21, sy’n gynnydd o 152,721 ar 2019/20.

Roedd yr ystadegau hefyd yn dangos bod 3102 aelod o staff y Gwasanaeth Iechyd allan o bron i 78,000 i gyd yn absennol o’u gwaith ar hyn o bryd am gyfnod o fis neu’n hirach. 

Mae Sophie Burgess, sy’n nyrs ar Uned Gofal Dwys yn ysbyty Tywysog Charles ym Merthyr Tudful yn credu bod pwysau’r pandemig ac iechyd meddwl yn cyfrannu at y gyfradd o staff Gwasanaeth Iechyd sydd i ffwrdd o’r gwaith.

“Dwi’n ‘nabod pobl fyddwn i erioed wedi meddwl fyddai’n dioddef efo iechyd meddwl (yn dioddef), un o’r aelodau o staff cryfaf ‘dw i erioed ‘di gyfarfod. Ond yn anffodus, am eu bod nhw wedi gweithio bron bob diwrnod, shifftiau 12 awr, da ni fod i orffen am 19:30 ond ma rhai ohonyn ni dal yna am 22:00, yn helpu staff nos, ma na nifer yn mynd i ffwrdd yn sâl, dwi’n nabod llwyth.”

Gyda’r gaeaf ar droed, mae Ms Burgess bryderus am yr hyn sydd i ddod.

“‘Da ni’n sdryglo bob blwyddyn efo winter pressures beth bynnag, ac mae hynny ddim ond efo’r ffliw. ‘Does gennyn ni ddim gwlâu i gleifion, mae’n ofnadwy. Mi fyddwn i’n casáu i un o’n ffrindiau neu aelod o fy nheulu orfod dod i mewn i ysbyty ar hyn o bryd.

"Dwi isio i’r cyhoedd sylwi bod y pandemig dal i fodoli, ac iddyn nhw drio helpu, trio bod yn gall o ran dal i gadw dau fetr, a dal i wisgo masgiau.

"Bodau dynol ydan ni ar ddiwedd y dydd, ‘da ni’m yn beiriannau, ‘da ni’m yn robotiaid. Mae gennyn ni gyd galon, gennyn ni gyd emosiynau. Dwi’n teimlo’n euog siarad efo staff am y ffordd dwi’n teimlo, achos dwi’n gwbod eu bod nhw’n teimlo’r un peth. Dwi jyst ddim isio bod yn faich ar neb arall.”

Wrth i staff y Gwasanaeth Iechyd gael eu heffeithio gan bwysau’r pandemig, mae Covid-19 wedi effeithio’r rheiny sy’n disgwyl am driniaeth hefyd.

Ym mis Mehefin leni, roedd 624,909 o bobl yng Nghymru yn disgwyl am driniaeth sydd ddim yn cael ei hystyried fel blaenoriaeth neu driniaeth frys.

O’r rheiny, roedd 233,210 yn gorfod disgwyl mwy na 9 mis i gael triniaeth, sydd ddeg gwaith yn uwch na chyn y pandemig. 

'Bron â chrio'

Mae Richard Jones o’r Wyddgrug yn gyn-arolygydd gyda’r Heddlu.

Ar ôl disgwyl tair blynedd i weld arbenigwr clun am ei fod yn cael problemau, fe ddywedodd yr arbenigwr y byddai’n rhaid aros tair blynedd arall cyn derbyn llawdriniaeth petai’n aros ar rest aros y Gwasanaeth Iechyd. 

Image
Richard Jones
Fe benderfynol Richard Jones i dderbyn gofal preifat ar ôl disgwyl tair blynedd i weld arbenigwr.

“Oeddwn i bron â chrio. Ma rhywun mewn poen, ac oreit, ‘da chi’n cael diwrnodau reit dda, ond ‘da chi’n cael diwrnodau ofnadwy hefyd. (Wnes i ofyn) oes rhaid fi ddioddef hwn am dair blynedd arall? Na. “

Ar ôl clywed pa mor hir fyddai’n rhaid iddo aros, fe benderfynodd Richard fynd yn breifat i gael ei lawdriniaeth.

“Es i’n breifat gan fy mod i mewn gymaint o boen. Dydy bywyd ddim yn dda iawn, methu gwneud pethau. Methu cerdded, anodd mynd i mewn ac allan o’r car.”

Yn ôl Mr Jones, ‘dyw’r ffaith ei fod yn teimlo wedi ei orfodi i fynd yn breifat ddim yn gyfiawn.

“A bod yn onest, mae o’n gwneud ichi deimlo’n wyllt, dw i’n gwylltio amdano fo. Dydy o ddim yn deg. Dwi ‘di gweithio drwy fy mywyd, dwi di talu’n yswiriant drwy’r adeg, a dyna fo, maen nhw’n cicio chi yn eich dannedd.”

Ddydd Iau, bydd Richard yn derbyn y driniaeth mae wedi bod yn disgwyl amdani. 

Yn ôl Llywodraeth Cymru, maen nhw’n parhau i fuddsoddi yn adferiad Y Gwasanaeth Iechyd er mwyn mynd i’r afael â’r amseroedd aros sydd wedi adeiladu yn ystod y pandemig.

Fis diwethaf, fe gyhoeddodd y Llywodraeth £140m i daclo rhestrau aros, ar ben £100m gafodd ei gyhoeddi fis Mai.

Y Byd yn ei Le, Nos Fercher am 20:25 ar S4C