Creu arddangosfa i daflu goleuni ar ‘gymunedau sy’n cael eu hanghofio’

NS4C 18/09/2021

Mae artist ifanc o Gaerdydd yn rhoi sylw i ddwy dref ddiwydiannol yng Nghymru fel rhan o arddangosfa newydd sy’n dechrau ddydd Sadwrn.

Bwriad ‘Yr ôl-ddiwydiannol y De a’r Gogledd’ yw taflu goleuni ar y cymunedau “sy’n cael eu hanghofio” yng Nghymru, yn ôl y ffotograffydd Ffion Denman.

Port Talbot a Blaenau Ffestiniog yw testun ei harddangosfa, dwy dref lle mae diwydiant yn hollbwysig.

Ond dyw’r ddau le “ddim yn debyg o gwbl”, meddai’r artist 22 oed.

Image
Blaenau Ffestiniog
(Llun: Ffion Denman)
Image
Port Talbot
(Llun: Ffion Denman)

Wrth siarad gyda Newyddion S4C tra’n chwilio am gartref newydd yn Llundain, dywedodd mai bwriad y gwaith oedd “tynnu sylw at gymunedau sy’n gudd, yn pylu neu ar gyrion cymdeithas”.

“Roeddwn i’n gwybod yn syth mai Blaenau Ffestiniog roeddwn i eisiau canolbwyntio arni yn y gogledd; mae diwydiant yn bob man ti’n edrych yno.

“Gyda Phort Talbot, mae o’n fwy cynnil – mae’r tirlun ei hun mor drawiadol, ond dydy'r lle ei hun ddim yn cael ei adnabod fel lle neis iawn.”

Image
Blaenau Ffestiniog
(Llun: Ffion Denman)
Image
Port Talbot
(Llun: Ffion Denman)

Roedd plethu’r hanes a’r cyfredol yn hollbwysig i’r arddangosfa, meddai.

Eglurodd mai’r nod oedd dangos sut mae “bywyd ôl-ddiwydiannol wedi niweidio diwylliant a hunaniaeth Cymru, ond yn ei dro sut mae pobl wedi ceisio goresgyn hyn”.

“Daeth hi’n amlwg fod 'na lot o ansicrwydd o amgylch gwaith a chyfleoedd ym Mhort Talbot, a falle bod pobl yn anwybyddu’r problemau yma.”

“Ym Mlaenau Ffestiniog mae 'na deimlad fod pobl yn trio addasu'r tirlun, mae 'na naws twristiaeth yno – ac mae hynny yn codi pryderon am yr iaith Gymraeg ac ail-gartrefi.

“Roeddwn i’n siarad hefo pobl yno oedd yn dweud fod y pentref yn wag yn ystod y gaeaf.”

Image
Port Talbot
(Llun: Ffion Denman)
Image
Blaenau Ffestiniog
(Llun: Ffion Denman)
Image
Blaenau Ffestiniog
(Llun: Ffion Denman)

Mae ‘na elfen wleidyddol i’r arddangosfa, gyda Ffion yn gofyn i bobl ymwneud â’r 113 o luniau wrth ymweld.

“Mae rhan o’r gwaith yn cael ei arddangos mewn dull postcard, a dwi’n gofyn i bobl guradu y cynnwys eu hunain.

“Drwy hynny, mae gan bobl yr hawl i ddewis trefn y lluniau a’r naratif.

“Bwriad hynny ydy rhoi tynged y trefi yma yn nwylo’r gwylwyr, achos dyw hynny heb fod yn wir o hyd.

“Mae dyfodol y cymunedau yma yn aml wedi ei benderfynu gan rywun o’r tu allan,”  meddai.

Bydd yr arddangosfa wedi’i lleoli yn y Tŷ Weindio yn Nhredegar Newydd rhwng 18 Medi - 30 Hydref.