Newyddion S4C

Mark Drakeford yn y Senedd

Drakeford: Eiliad ‘beryglus iawn’ i ddatganoli wrth i Lywodraeth y DU atal deddf yr Alban

NS4C 17/01/2023

Mae’n “eiliad beryglus iawn” i ddatganoli medd Mark Drakeford wedi i Lywodraeth y DU gyhoeddi eu bwriad i rwystro deddf newydd gan Senedd yr Alban.

Dywedodd Prif Weinidog Cymru ei fod yn ofni y bydd atal y ddeddf yn gosod cynsail newydd ar gyfer dyfodol lle bydd Llywodraeth y DU yn atal deddfau datganoledig.

Mae Ysgrifennydd Yr Alban yn Llywodraeth y DU, Alister Jack, wedi cyhoeddi yn Nhŷ’r Cyffredin ddydd Mawrth y bydd yn rhwystro'r Bil Diwygio Cydnabod Rhywedd. 

Bwriad y bil yw ei gwneud hi'n haws i bobl traws newid eu rhywedd yn gyfreithiol, gan lacio'r gofynion er mwyn derbyn tystysgrif cydnabyddiaeth rhywedd. 

Ond dywedodd Mark Drakeford yn y Senedd bod defnyddio grym yn hytrach na thrafod yn nodweddiadol o Lywodraeth y DU.

“Rydw i’n meddwl fod penderfyniad Llywodraeth y DU i ddefnyddio grymoedd sydd erioed wedi eu defnyddio o’r blaen yn hanes datganoli yn eiliad beryglus iawn,” meddai.

“Ac rydw i’n cytuno gyda Phrif Weinidog yr Alban y gallai hyn fod yn llethr hynod o lithrig.”

‘Cynsail’

Ychwanegodd Mark Drakeford fod ymyrraeth Llywodraeth y DU mewn grymoedd datganoledig wedi cael ei “normaleiddio” wedi 20 mlynedd o’u parchu.

“Unwaith mae hyn yn digwydd unwaith, fe fydd yn haws ei wneud unwaith eto,” meddai.

“Bydd yr eilwaith yn arwain at y trydydd gwaith yn gyflym iawn. Rydw i wir yn difaru fod Llywodraeth y DU wedi ymddwyn fel hyn.

“Ond mae’n rhan o batrwm ehangach gan Lywodraeth y DU. Yn hytrach nag eistedd i lawr a thrafod maen nhw’n defnyddio’r grym sydd gyda nhw.

“Os nad ydyn nhw’n hoffi streiciau maen nhw’n cyhoeddi cyfraith er mwyn atal streicio.

“Os nad ydyn nhw’n hoffi protestio maen nhw’n pasio deddf sy’n gwneud protestwyr yn droseddwyr cyn iddyn nhw hyd yn oed wneud unrhyw beth.

“Os nad ydyn nhw’n hoffi deddf mewn senedd arall maen nhw’n defnyddio’r gyfraith er mwyn ei atal.”

Ychwanegodd y gallai Llywodraeth Cymru gefnogi ymgais gan Lywodraeth yr Alban i herio’r penderfyniad yn y Goruchaf Lys.

Roedd Mark Drakeford yn ymateb i arweinydd Plaid Cymru, Adam Price a ofynnodd a oedd y Prif Weinidog yn cytuno fod y “feto” dros y bil yn gosod “cynsail hynod o beryglus” ar gyfer datganoli.

“Ydych chi’n mynd i annog Aelodau Seneddol y Blaid Lafur i bleidleisio yn erbyn gorchymyn Ysgrifennydd Gwladol yr Alban pan fydd yn cael ei ddadlau yn Nhŷ’r Cyffredin?” gofynnodd Adam Price.

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website.