Disgwyl cyhoeddi gostyngiad o wyth yn nifer ASau Cymru yn San Steffan

ITV Cymru

Mae Aelodau Seneddol wedi cael cyfle i weld cynlluniau i leihau nifer yr aelodau sydd yn cynrychioli Cymru o wyth am y tro cyntaf ddydd Mawrth, yn ôl Comisiwn Ffiniau Cymru.

Bydd map newydd arfaethedig o’r etholaethau seneddol newydd yn golygu gostyngiad o 40 i 32 y nifer yr ASau, os bydd y cynllun yn cael sel bendith.

Bydd manylion y newidiadau "sylweddol" yn cael eu cyhoeddi ar-lein ddydd Mercher, gan gychwyn ymgynghoriad cyhoeddus fydd yn para am wyth wythnos.

Mae disgwyl y bydd ffiniau'r etholaethau newydd mewn lle erbyn yr etholiad cyffredinol nesaf.

Mae’r Arglwydd Hayward, yr arbenigwr gwleidyddol Ceidwadol yn rhagweld y bydd y Ceidwadwyr yn colli dwy neu dair sedd Nghymru, gyda Llafur yn colli pedair neu pum sedd, a Phlaid Cymru yn colli un sedd neu fwy. 

Mae newidiadau ffiniau hefyd yn digwydd yn Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon er mwyn adlewyrchu newidiadau poblogaeth ledled y DU.

Ar hyd a lled y DU fe all y Ceidwadwyr hawlio 10 sedd newydd fel rhan o'r ailstrwythuro.

Fe wnaeth Comisiwn Ffiniau Lloegr, a gyhoeddodd ei gynlluniau cyn yr haf, gadarnhau y byddai nifer seddi ASau Lloegr yn cynyddu o 533 i 543.

Mae Deddf Etholaethau Seneddol 1986 yn golygu bod pob gwlad a rhanbarth yn y DU yn cael cyfran o 650 AS yn seiliedig ar y nifer o etholwyr cofrestredig.

 

Mae'r ddeddf hefyd yn dweud bod rhaid i bob etholaeth gynnwys rhwng 69,724 a 77,062 o bleidleiswyr, 5% y naill ffordd neu'r llall o gyfartaledd y DU.

Mae un eithriad i'r rheol hon yng Nghymru - gydag Ynys Môn yn cael aros y tu allan i'r cyfartaledd cenedlaethol o ran niferoedd pleidleiswyr.

Dywedodd Shereen Williams, Ysgrifennydd Comisiwn Ffiniau Cymru: "Byddwn yn cynnig newidiadau sylweddol oherwydd y gostyngiad yn nifer etholaethau Cymru ac mae hynny'n golygu y byddwn yn dibynnu ar y cyhoedd, sy'n adnabod eu hardal leol yn well na neb, i anfon eu barn.”

“Ein cynigion cychwynnol fydd dechrau sgwrs gyda’r cyhoedd ynglŷn â sut y dylai’r map newydd o etholaethau Cymru edrych.

"Rydyn ni eisiau adeiladu'r map hwn gyda'n gilydd, ac rydyn ni'n gwybod, gyda'ch arbenigedd, y gallwn ddatblygu map sy'n cwrdd â'r amodau a nodir yn y Ddeddf, ond sydd hefyd yn cwrdd â disgwyliadau pobl Cymru."

Cyhoeddir y cynigion ar wefan a phorth ymgynghori Comisiwn Ffiniau Cymru am hanner nos ar 8 Medi, a bydd y cyfnod ymgynghori yn cau ar 3 Tachwedd.

Llun: Andyreed/Pixabay