Cynlluniau addysg Gymraeg Caerdydd yn 'gawdel'

26/01/2026

Cynlluniau addysg Gymraeg Caerdydd yn 'gawdel'

Casglu plant o Ysgol Hamadryad yn Nhre-biwt.

Nid am y tro cyntaf, gallai rhai o blant yr ysgol gael trafferth i gael lle yn eu hysgol uwchradd Gymraeg leol.

Fel mae pethau'n sefyll, ym Medi 2027 does dim lle yn nhair ysgol uwchradd Gymraeg y sir i'r holl blant fydd yn symud o'r cynradd.

"Mae 'na broblem o ran gosod cynsail bod rhai plant yn cwympo mas o'r system Gymraeg yn gyfan gwbl ac yn mynd i ysgolion uwchradd Saesneg oherwydd diffyg darpariaeth a chynllunio ar ran y Cyngor.

"'Dan ni'n gwybod bod y broblem yma'n bodoli ar gyfer 2027 ers sbel.

"Bydd yn codi eto'n y dyfodol."

Bydd Cyngor Caerdydd yn cynnal trafodaeth gyhoeddus ynglŷn â darparu addysg Gymraeg yn y brifddinas.

Ymhlith y syniadau, mae sefydlu pedwaredd ysgol uwchradd symud Ysgol Bro Edern i safle arall sefydlu campws Chweched Dosbarth cyfrwng Cymraeg a sefydlu darpariaeth Cymraeg mewn ysgol uwchradd Saesneg.

Bu i ymgynghorydd addysg blaenllaw gwestiynu blaenoriaethau'r Cyngor.

"Mae'r twf wedi bod yn yr arfaeth ers amser ac roedd isie datrysiadau.

"Tra bod arian cyfalaf mawr wedi'i wario mewn mannau eraill yn y ddinas, dyw hwn heb gael ei ateb.

"Mae hynny'n gofyn y cwestiwn, ble maen nhw 'di bod?

"Mater gwleidyddol yw hynny."

"Ehangiad dros dro sydd ei angen ond 'dan ni'n edrych ar sut mae ateb y galw o fewn yr un amserlen ag unrhyw sefyllfa arall."

Dros y 15 mlynedd ddiwethaf, mae bron i hanner biliwn o bunnoedd wedi'i wario ar ysgolion yn y brifddinas.

Mae pum ysgol uwchwradd cyfrwng Saesneg newydd wedi eu hadeiladu eisoes ac mae 'na ddwy arall ar y ffordd.

Gwadu bod y sector Saesneg yn cael ffafriaeth mae Arweinydd y Cyngor.

"Beth sydd wedi gyrru'r rhaglen yna o fuddsoddi ydy beth yw condition yr ysgolion.

"Dim byd i'w wneud gydag iaith, mond ymateb i'r ffaith bod nifer o'r ysgolion Saesneg ar ddiwedd eu bywyd.

"Ni 'di addysgu rhai o ddisgyblion yr ysgolion hynny yn Neuadd y Sir yma am gyfnod yn y pum mlynedd diwethaf oherwydd bod issues gyda'u hysgolion nhw.

"Felly, mater o ansawdd yr adeiladau.

"'Dan ni'n derbyn bod 'na heriau o ran ansawdd gydag ysgolion uwchradd Cymraeg hefyd ac mae 'na fuddsoddi wedi bod"

Mae'r syniad o symud Ysgol Bro Edern i safle mwy deheuol yn poeni ymgyrchwyr dros bedwaredd ysgol uwchradd.

"Pam nad yw'n cymuned ni yn cael ystyriaeth?

"Pam nad oes gennym ni ysgol uwchradd yn barod?

"Pam fod rhaid i ni golli mas?

"Os oes gyda chi ddinas maint Caerdydd synnwyr cyffredin yw cael ysgolion Cymraeg yn y gorllewin, y gogledd, y dwyrain a'r de."

Er yn gwyntyllu nifer o syniadau mae'r Cyngor hefyd yn cyfeirio at rwystrau o ran safleoedd arian, staff a maes o law, prinder plant.

"Mae ton yr adroddiad yma ag ansicrwydd drwyddo fe gyd.

"Dyw e ddim yn llesol yn y diwedd achos mae pobl yn gofyn ydyn nhw o ddifri am ddatrys y problemau 'ma?

"Mae e'n gawdel."

Bwrw ymlaen a'r drafodaeth yw'r bwriad ond mae rhai yn teimlo fod 'na ormod o siarad a ddim digon o weithredu eisoes.

Newyddion diweddaraf

Mae'r wefan hon yn defnyddio cwcis i sicrhau eich bod chi'n cael y profiad gorau ar ein gwefan.