Iechyd meddwl pobl ifanc wedi gwaethygu yn ystod y pandemig

ITV Cymru

Diffyg cymhelliant ac ofnau am y dyfodol – dyma rai o’r effeithiau mae pobl ifanc Cymru’n dweud mae’r pandemig wedi cael ar eu hiechyd meddwl.

Daw hyn wrth i fwy na dau draean o bobl ifanc deimlo bod eu hiechyd meddwl wedi gwaethygu yn ystod y pandemig, yn ôl ymchwil arbennig sydd wedi ei weld gan ITV Cymru.

Mae adroddiad newydd gan yr elusen Mind Cymru, fydd yn cael ei gyhoeddi ddiwedd yr wythnos, yn llunio darlun llwm o effaith y pandemig ar aelodau ieuengaf y gymdeithas. 

O’r rheiny a ddywedodd bod eu hiechyd meddwl wedi gwaethygu yn 2020, dywedodd bron i 90% ohonynt mai teimladau o unigrwydd oedd y rheswm.

Image
ITV Cymru
Mae Tia a Cara’n dweud eu bod nhw’n ofni am eu dyfodol o ganlyniad i’r pandemig (Llun: ITV Cymru)

Dywedodd cyfarwyddwr yr elusen, Susan O’Leary, y bydd angen mwy o fuddsoddiad mewn gwasanaethau iechyd meddwl er mwyn helpu pobl ifanc i “ymladd rhai o effeithiau negyddol” y pandemig.

“Bydd angen cymorth arnyn nhw i wella o brofiad trawmatig y cyfnodau clo a’r cyfyngiadau," dywedodd Ms O'Leary.

“Bydd angen mwy o fuddsoddiad mewn gwasanaethau a chymorth ar bobl ifanc er mwyn eu helpu nhw i wrthsefyll unigrwydd a rhai o’r effeithiau negyddol sydd wedi cael eu profi yn y cyfnod hyn.”

Mae Tia Camilleri a Cara Walker yn ddisgyblion Lefel-A yng Nghaerdydd.

“‘Dw i’n credu mai ofn am y dyfodol yw’r prif beth mae nifer ohonom ni’n ei deimlo,” meddai Ms Camilleri.

Image
itv
Dywedodd Cara y collodd hi ffocws a chymhelliant yn y cyfnod clo (Llun: ITV Cymru)

“Oherwydd ‘dw i’n meddwl bod rhain yn flynyddoedd hynod allweddol yn nhermau symud ymlaen yn ein gyrfaoedd, symud ymlaen o fewn addysg, a phenderfynu beth rydym ni eisiau ei wneud.

“Dydw i ddim yn credu fod pobl wir yn deall y sefyllfa rydym ni ynddi, a gymaint o effaith mae hi wedi ei chael arnom ni.”

“Roedd lot llai o gymhelliant a ffocws gen i ar adegau,” dywedodd Ms Walker.

“Rhoddodd hwn dipyn o straen arna i, gwybod nad oeddwn i’n gallu cyrraedd fy mhotensial oherwydd yr amgylchiadau roedden ni mewn.”

Dywedodd Sally Holland, Comisiynydd Plant Cymru, wrth ITV Cymru: “Mae dy fywyd cymdeithasol yn rhan hollbwysig o dy ddatblygiad fel person ifanc.

“Maen nhw’n datblygu eu hunaniaeth a lot o ddealltwriaeth trwy eu perthnasau a’u rhwydweithiau nhw, felly mae wirioneddol yn beth pwysig.”

Dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod nhw’n gweithio i ddiogelu iechyd meddwl pobl ifanc er gwaetha’r pandemig. Dros y blynyddoedd diwethaf, maen nhw wedi creu adnoddau, buddsoddiadau a chymorth ar gyfer plant o fewn a thu hwnt i’r ysgol. 

Ond maen nhw’n cydnabod fod plant a phobl ifanc wedi cael eu heffiethio’n sylweddol gan y flwyddyn ddiwethaf.

Arferion newydd

Er gwaethaf sialensiau’r cyfnodau clo, mae rhai o bobl ifanc Cymru wedi darganfod sawl ffordd o ddelio gyda’u hiechyd meddwl.

Image
ITV
Mae Ela Cudlip, 19, yn dysgu hunanamddiffyn i blant i ddelio gyda’i hiselder hi (Llun: ITV Cymru)

Yn ôl yr ymchwil, gwnaeth tri chwarter o blant ymdopi trwy fynd tu allan, a dywedodd bron hanner eu bod nhw wedi datblygu arferion da neu hobïau yn ystod y pandemig.

Bob wythnos, mae Ela Cudlip, sydd yn 19 oed, yn mynd i’r Engine House yn Dowlais i ddysgu hunanamddiffyn i blant.

“I bobl sydd yn dioddef o iselder fel fi – mae’n anodd iawn i dynnu dy hun o’r meddylfryd negyddol hynny trwy’r adeg, yn enwedig os wyt ti’n styc tu fewn,” meddai Ms Cudlip.

“Mae’r ffaith fy mod i’n gallu mynd rhywle am awr – jyst am awr – i dorri i ffwrdd o hynny, mae wir yn anhygoel. Es i trwy lot, ond ‘dw i’n falch o ble ‘dw i nawr.”