Mae ymchwil newydd yn awgrymu bod siaradwyr Cymraeg yn teimlo cysylltiad cryfach â byd natur na phobl nad ydynt yn siarad yr iaith.

Mae astudiaeth dan arweiniad Prifysgol Bangor wedi darganfod bod lefel y cysylltiad â byd natur 15.7% yn uwch ymhlith siaradwyr Cymraeg o gymharu â phobl nad ydynt yn siarad Cymraeg.

Cafodd 2,082 o bobl ledled Cymru eu holi fel rhan o'r ymchwil, gan gynnwys 498 oedd yn dweud eu bod yn siarad Cymraeg.

Roedd yr ymchwilwyr yn edrych ar y berthynas rhwng gallu pobl i siarad Cymraeg, eu cysylltiad â byd natur a'u teimladau tuag at yr ardaloedd lle maen nhw'n byw.

Mae'r ymchwil hefyd wedi darganfod fod pobl sydd â gwell sgiliau Cymraeg yn tueddu i deimlo cysylltiad cryfach â byd natur.

Roedd y berthynas hon yn parhau ar ôl ystyried ffactorau fel oedran, rhywedd, cefndir economaidd-gymdeithasol a'r rhanbarth lle'r oedd pobl yn byw.

Gwahaniaethau ledled Cymru

Dangosodd yr astudiaeth hefyd fod pobl yn ne-ddwyrain Cymru yn teimlo llai o gysylltiad â byd natur na phobl mewn rhannau eraill o'r wlad.

Roedd lefel y cysylltiad 11.9% yn is nag yng ngogledd Cymru, ac 8.9% yn is nag yng nghanolbarth a de-orllewin Cymru.

Yn ôl yr ymchwilwyr, gallai'r ffaith bod de-ddwyrain Cymru yn ardal fwy trefol fod yn un rheswm dros y gwahaniaeth.

Ond roedd y cysylltiad rhwng y Gymraeg a byd natur yn gyson ar draws Cymru.

Rôl enwau lleoedd

Roedd yr astudiaeth hefyd yn edrych ar y berthynas rhwng yr iaith Gymraeg a'r ardaloedd lle mae pobl yn byw.

Dangosodd yr ymchwil hefyd fod siaradwyr Cymraeg yn gweld mwy o gysylltiad rhwng yr iaith a byd natur na phobl sydd ddim yn siarad Cymraeg.

Roedd siaradwyr Cymraeg hefyd yn fwy tebygol o gytuno eu bod yn teimlo cysylltiad cryfach â natur wrth glywed neu ddarllen enwau lleoedd Cymraeg.

Roedd rhai o'r bobl a holwyd yn cyfeirio at bwysigrwydd enwau lleoedd, hanes lleol a diwylliant Cymru wrth esbonio'r berthynas rhwng yr iaith a'r amgylchedd.

Ond roedd eraill yn dweud nad oedden nhw'n gweld unrhyw gysylltiad rhwng y ddau.

Pwysigrwydd yr iaith

Cafodd yr astudiaeth ei harwain gan yr Athro Thora Tenbrink o Brifysgol Bangor, mewn cydweithrediad ag ymchwilwyr eraill o Fangor a phrifysgolion Reading a Chaergrawnt.

Mae'r ymchwil wedi'i gyhoeddi yn y cyfnodolyn academaidd Cogent Arts & Humanities, fel rhan o brosiect Public Map, sy'n gweithio gyda chymunedau ar Ynys Môn.

Yn ôl yr ymchwilwyr, mae'r canfyddiadau'n dangos y gallai'r Gymraeg chwarae rhan bwysig yn y ffordd mae pobl yn cysylltu â'u hamgylchedd.

Maen nhw'n awgrymu y gallai'r berthynas hon fod yn berthnasol i addysg ac i ymdrechion i annog pobl i warchod byd natur.

Ond mae'r ymchwilwyr yn pwysleisio nad yw'r astudiaeth yn profi bod siarad Cymraeg ynddo'i hun yn achosi i bobl deimlo cysylltiad cryfach â natur.

Gallai ffactorau eraill, gan gynnwys hunaniaeth ddiwylliannol, hanes lleol a mynediad at fannau gwyrdd, hefyd chwarae rhan.

Mae angen rhagor o ymchwil, medden nhw, i ddeall y rhesymau dros y cysylltiad.