Ymdrech i gofnodi caneuon gwerin Cymru yn ysbrydoli drama newydd
Fe wnaeth ymdrech i arbed caneuon gwerin Cymru yn ystod y ganrif ddiwethaf ysbrydoli drama lwyfan newydd fydd yn mynd ar daith yn fuan.
Cafodd drama Ledi'r Wyrcws ei hysbrydoli gan hanes Y Foneddiges Amy Parry-Williams, wedi iddi recordio caneuon gwerin mewn wyrcws yn Sir Dinbych yn ystod y 50au.
Yr Athro Jerry Hunter yw awdur y ddrama, ac fe fydd Morfudd Hughes, Owen Arwyn a Judith Humphreys yn ei pherfformio ledled Cymru.
Dywedodd Jerry Hunter, sydd yn wreiddiol o'r Unol Daleithiau ond bellach yn byw yn Nyffryn Nantlle, bod stori'r Fonesig Parry-Williams wedi dal ei ddychymyg.
“Cyfeiriodd aelod o gymdeithas Cymraeg y bum yn annerch mewn capel yn ardal Dinbych at hen adeilad yr ochr arall i’r stryd wedi fy narlith — gan nodi taw dyna oedd hen wyrcws ble recordiodd Ledi Amy Parry-Williams rai o’i chaneuon gwerin gorau gan wreigan a oedd yn byw yno yny 50au," meddai.
“Cydiodd y stori yn fy nychymyg yn syth a dechreuais gofyn cwestiynau i mi fy hun, megis pwy oedd y wraig honno a pham oedd hi wedi diweddu yn y wyrcws? Pa fath o sgyrsiau gafodd Amy Parry-Williams â hi ‘rhwng y caneuon’, fel petai? A pham bod wyrcws yn dal i sefyll yr 1950au; oes yr NHS newydd?
“Roedd yn ddifyr felly meddwl am y ddwy wraig yn treulio diwrnod yng nghwmni’i gilydd - y ddwy’n amlwg yn trysori’r un diwylliant ond yn dod o gefndiroedd ac yn byw mewn amgylchiadau mor wahanol.
"Drama lwyfan oedd y cyfrwng amlwg i archwilio sefyllfa o’r fath.”
Fe fydd y ddrama yn teithio ledled Cymru rhwng mis Mawrth ac Ebrill yn y lleoliadau canlynol:
04 – 05 Mawrth | Galeri Caernarfon
07 Mawrth | Twm o’r Nant
10 Mawrth | Theatr Clwyd
13 Mawrth | Theatr Derek Williams
17 – 18 Mawrth | Theatr Arad Goch
19 Mawrth | Yr Egin
20 Mawrth | Theatr Felinfach
24 Mawrth | Theatr Soar
25 Mawrth | Canolfan Gelf Pontardawe
26 Mawrth | Yr Olwg
28 Mawrth | Neuadd Llanofer
01 Ebrill | Neuadd Dwyfor
02 Ebrill | Pontio