Mae Cyngor Gwynedd wedi codi pryderon am "risg i'r iaith Gymraeg" pe bai rhan o'r sir yn cael ei chynnwys mewn parc cenedlaethol newydd.

Cododd y cyngor bryderon am Barc Cenedlaethol Glyndŵr, sydd yn destun ymgynghoriad cyhoeddus ar hyn o bryd.

Byddai'r parc cenedlaethol yn ymestyn o Brestatyn yn Sir Ddinbych hyd at Sir y Fflint, Wrecsam, gogledd Powys a rhan o Wynedd.

Er mai pentref Llandderfel ger Y Bala fyddai'r unig ran o'r sir fyddai yn rhan o'r parc cenedlaethol, mae Cyngor Gwynedd wedi codi pryderon am sut y gallai gosod y pentref o fewn ffiniau parc cenedlaethol gael effaith ar y Gymraeg.

Cyn i'r cabinet drafod yr ymgynghoriad i greu parc cenedlaethol ddydd Mawrth mae'r cyngor yn dweud y gallai creu parc cenedlaethol "achosi risg o wanhau’r ffocws ar ystyriaethau Cymreig mewn cynllunio a pholisi.

"Gallai hyn gael effaith negyddol ar statws yr iaith a’i defnydd bob dydd mewn ardal lle mae’n ffynnu ar hyn o bryd."

Mae'r Cyngor yn amcangyfrif bod 528 o bobl yn byw yn Llandderfel, gyda thua 65% yn siarad Cymraeg.

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn dweud eu bod wedi "cynnal asesiad effaith ar yr iaith Gymraeg" a bod hynny yn datgan "na fydd dynodi Parc Cenedlaethol newydd yn debygol o gael effaith negyddol ar yr iaith Gymraeg, effeithio ar y defnydd o'r Gymraeg, na thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na'r Saesneg."

Erthygl 4

Pe bai'r parc cenedlaethol newydd yn cael ei greu, yna fe fyddai yna ddisgwyl i benderfyniadau greu polisi a phenderfynu ar geisiadau cynllunio fod yn rhan o gyfrifoldeb y parc cenedlaethol newydd.

Dyma sydd yn digwydd mewn rhannau o Wynedd ar hyn o bryd wedi i bwyllgor cynllunio Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri gymeradwyo rheol sydd yn ei gwneud yn orfodol i sicrhau caniatâd cynllunio cyn gallu troi tŷ yn ail gartref neu lety gwyliau o fewn ardal y parc yn y dyfodol. 

Mae'r rheol yn cael ei adnabod fel Erthygl 4, ac mae wedi bod yn ei le yn ardal y parc cenedlaethol ers 1 Mehefin.

Mae Cyngor Gwynedd hefyd yn codi pryderon am sawl mater arall, gan gynnwys effaith ar brisiau tai, yr economi wledig a llywodraethant y parc newydd.

Parc Glyndŵr fyddai'r pedwerydd parc cenedlaethol yng Nghymru, a'r cyntaf i'w sefydlu ers 1957.

Nid Cyngor Gwynedd yw'r unig gyngor i godi pryderon wedi i Gyngor Sir Ddinbych wrthod cefnogi sefydlu parc o'r fath yn gynharach eleni.

Bydd yr ymgynghoriad ar sefydlu'r parc cenedlaethol newydd yn dod i ben ar 8 Rhagfyr.