Mae’r person hynaf yn y byd yn dathlu ei phenblwydd yn 117 oed ddydd Gwener.

Bydd Ethel Caterham, sy’n byw mewn cartref gofal yn Surrey, de-ddwyrain Lloegr, yn dathlu’r achlysur gyda’i theulu a’i ffrindiau.

“Diolch am yr holl ddymuniadau caredig ar gyfer fy mhen-blwydd,” meddai mewn datganiad.

“Hyd yn oed yn 117 oed, rwyf wedi cael llawer o brofiadau cyntaf eleni - o roi mwythau i lama, i ddal llaw’r Brenin.

“Rwyf wedi cael diwrnod hyfryd yn dathlu gyda fy nheulu a’m ffrindiau, ac rwy’n edrych ymlaen at weld beth ddaw yn ystod y flwyddyn nesaf.”

Daeth Mrs Caterham yn berson hynaf y byd sy’n dal yn fyw ym mis Ebrill 2025, ar ôl marwolaeth y Chwaer Inah Canabarro Lucas o Frasil, a oedd yn 116 oed.

Ym mis Medi y llynedd, ychydig ar ôl ei phen-blwydd yn 116 oed, cafodd ymweliad gan y Brenin Charles.

Yn ystod y cyfarfod, cofiodd Mrs Caterham am arwisgiad Charles yn Dywysog Cymru yn 1969, pan oedd yn 21 oed.

“Roedd pob un o’r merched mewn cariad â chi ac eisiau eich priodi,” meddai wrtho.

Roedd Mrs Caterham yn dal i yrru tan ei bod yn 97 oed, ac roedd yn mwynhau chwarae bridge contract tan yn ddiweddar.

Fe wnaeth oroesi Covid-19 yn 2020 a hithau'n 110 oed ar y pryd.

Bywyd llawn antur

Cafodd Mrs Caterham ei geni ar 21 Awst 1909 yn Shipton Bellinger, Hampshire, bum mlynedd cyn dechrau’r Rhyfel Byd Cyntaf.

Hi oedd yr ail ieuengaf o wyth o frodyr a chwiorydd, ac mae hi’n un o’r bobl olaf sy’n dal yn fyw a gafodd eu geni yn ystod teyrnasiad Edward VII.

Yn 1927, yn 18 oed, teithiodd i India, lle bu’n gweithio fel au pair i deulu milwrol tan ei bod yn 21 oed.

Fe wnaeth gyfarfod ei gŵr, Norman, a oedd yn is-gyrnol ym Myddin Prydain, mewn parti yn 1931. Bu farw Norman yn 1976.

Bu'r ddau’n byw yng Nghaersallog (Salisbury) cyn i Norman gael ei adleoli i Gibraltar ac yna Hong Kong.

Tra oeddent yn Hong Kong, sefydlodd Mrs Caterham ysgol feithrin a magodd ddwy ferch. Bu farw’r ddwy ohonynt cyn Mrs Caterham.

Bu i un o’i chwiorydd, Gladys, fyw hyd at 104 oed.

Y person hynaf erioed, yn ôl Guinness World Records, oedd Jeanne Calment o Ffrainc, a fu farw yn 122 oed a 164 diwrnod.