Ar fore braf yng Nghaerdydd, mae Richard Parks yn paratoi brecwast i'w fab Fred yn eu cegin.

Daw'r bachgen i'r ystafell yn gwisgo gwisg rygbi Cymru o dan ei ddillad ysgol - arwydd o'r hyder newydd sydd yng ngharfan Cymru ar ddiwedd y Chwe Gwlad meddai ei dad.

Mae ef ei hun wedi chwarae rygbi i Gymru, cyn troi i fod yn anturiaethwr rhyngwladol.

Roedd dymuniad Fred i wisgo'r crys coch i'r ysgol yn adlewyrchiad o'r argraff y cafodd ymgyrch diweddar Gymru yn y Chwe Gwlad ar blant ledled y wlad, yn ôl Richard.

Mewn cyfweliad gyda Newyddion S4C, dywedodd y cyn blaenasgellwr rhyngwladol: 'Ti'n gwybod be'? Rydw i wir yn falch o'i hunaniaeth Gymreig. Yn wirioneddol falch ohono.

"Dwi'n rili balch o'r grŵp yma o chwaraewyr cenedlaethol a'r grŵp hyfforddi yma achos, fel Fred y bore 'ma, mae oherwydd y dewrder a'r daith y mae'r bechgyn cenedlaethol wedi bod arni.

"Tua 18 mis yn ôl, bydde fe (Fred) wedi gwneud hyn? Siŵr o fod, na.

"Ond mae'r daith y mae'r tîm cenedlaethol hwn wedi bod arni - a'r ffaith eu bod nhw wedi gorfod ei wneud o dan y chwyddwydr, yn y bowlen bysgod aur, a'r ffordd y mae'r grŵp hyfforddi wedi bod yn agored ac yn ddewr am y daith a'r ffordd y mae'r chwaraewyr yn siarad ar ôl y gemau."

Ychwanegodd bod y cyfnod hwn wedi bod yn "gwbwl wahanol" i'r ymgyrchoedd blaenorol, a does dim "wal yn bodoli rhwng y cyfryngau, y ffans a'r tîm."

"O ganlyniad i hynny, mae nhw 'di dal Fred. Maen nhw 'di ennill ei galon a'i feddwl, ac yn fy llygad i, mae hwnna yn beth hyfryd. A dyna beth mae rygbi i gyd amdano i mi."

Image

Cymunedau wrth galon rygbi

Dros 13 o flynyddoedd fel chwaraewr proffesiynol, fe wnaeth Richard gynrychioli Casnewydd a Phontypridd cyn i'r system ranbarthol cael ei sefydlu. Yn ystod ei gyfnod yn Sardis Road, fe enillodd y cyntaf o'i bedwar cap dros Gymru.

Fe aeth ymlaen i gynrychioli Celtic Warriors am dymor yn 2003, cyn symud i Loegr i chwarae dros Leeds ac yna Perpignan yn Ffrainc.

Daeth yn ôl i Gymru yn 2007 ar ôl arwyddo i'r Dreigiau ond yn 2009, cafodd y cyngor i ymddeol ac yntau'n 31 oed, ar ôl anafiadau i'w ysgwydd.

Wrth sôn am ei yrfa a'r hyn mae wedi ei gyflawni hyd yma, dywedodd wrth Newyddion S4C: "Pan ddaeth fy anaf â'm gyrfa i ben, fe wnes i golli fy nghariad at rygbi, ac am bron i ddegawd, byddwn i'n mynd i gemau Cymru ac yn teimlo'n fwyfwy pell oddi wrth yr hyn oedd yn y gêm. 

"Ac yna, pan ddechreuais hyfforddi fy meibion, roedd boreau Sul yn dod yn fore rygbi unwaith eto."

Dywedodd ei fod yn credu fod Cymru yn "genedl wedi'i hadeiladu ar gymunedau, a boed hynny'n byllau glo, yr holl gapeli neu glybiau'r gweithwyr neu'r clybiau rygbi, dyna yw ein uwch-bŵer."

Yn ddiweddar, mae Richard wedi dechrau podlediad Beyond the Breakdown, sy'n edrych ar deithiau personol rhai o gewri rygbi Cymru, gan ganolbwyntio ar y clybiau lleol a wnaeth eu siapio nhw.

"Dechreuodd fel breuddwyd a ddaeth yn sgil y rhwystredigaeth - er gwaethaf yr holl sgyrsiau am y gêm elît yng Nghymru, nid oedd neb yn ymddangos fel eu bod yn cefnogi dyfodol Cymru na'r sgwrs am ddyfodol Cymru yn y clybiau lleol ac yn y cymunedau sydd, i mi, yn rygbi Cymru."

Gweithio gyda Will Smith 

Image

Yn 2011 fe wnaeth Richard gwblhau sialens 737 - sef saith copa uchaf y cyfandiroedd a thri phegwn (pegwn y de a'r gogledd, ac Everest), mewn saith mis. 

Y gŵr o Bontypridd oedd y cyntaf erioed i gwblhau'r her mewn blwyddyn galendr - gan osod record byd newydd.

"Mae amser yn wallgof yndyw e? Oedd hwnna 15 mlynedd y nôl nawr, mae'n wyllt pa mor gyflym mae 'di mynd."

Wrth drafod ei brofiad o gwblhau yr her, dywedodd Richard: "Roedd hi'n gyfnod anodd i mi, a chefais bersbectif. Rydyn ni i gyd yn mynd drwy gyfnodau anodd. Dw i'n dal i alaru am golli fy nhad.

"Ond ar yr adeg honno yn fy mywyd, fel dyn ifanc, pan ddywedwyd wrthaf i na allwn i chwarae rygbi bellach, roedd o fel bod rhywun wedi gwthio fi oddi ar ymyl clogwyn."

Roedd gweithio ar y sgiliau newydd yr oedd eu hangen ar gyfer cwblhau'r her eithafol, fel dringo a mynydda, wedi cael effaith gadarnhaol iawn arno, meddai.

"Fe achubodd fy mywyd, a dweud y gwir...ac rwy'n ddiolchgar iawn am y cyfnod hwnnw a'r prosiect hwnnw, her 737. Wnaeth o ddim dechrau fel ymgais i dorri record y byd, roeddwn i'n hapus i fod yn gwneud rhywbeth cadarnhaol."

'Pole to Pole'

Yn ddiweddar, cafodd Richard y cyfle i dywys yr actor byd enwog, Will Smith, i begwn y de, fel rhan o'r gyfres Disney, Pole to Pole.

"Dwi'n dal i binsio fy hun," meddai.

"Roedd cael y cyfle i weithio ochr yn ochr â Will - ma' hyd yn oed galw e'n Will yn wallgof!"

Image

Wrth gwrdd â'r Americanwr yn Antartica, fe wnaeth y ddau "glicio'n syth", meddai Richard. "Fe daflodd ei hun yn llawn iddo."

Mae'r rhaglen yn ddarn o waith y mae Richard yn "falch iawn" ohono, meddai.

"Os ydym am ysgogi newid ystyrlon mewn pobl, mae'n rhaid i ni helpu pobl i greu cysylltiad â'r lleoedd hyn.  

"Er mor ddifyr ac uchelgeisiol oedd y gyfres, mewn gwirionedd, mae'n gorff o waith dwi'n falch iawn ohono, sy'n helpu pobl i weld y blaned trwy lens wahanol."

Wrth adlewyrchu ar ei brofiadau a'r hyn sydd i ddod yn y dyfodol, ychwanegodd Richard: 'I gael y cyfle i daflu goleuni ar straeon a lleisiau anhysbys, mae'n fraint go iawn - ac rwy'n teimlo cyfrifoldeb i wneud hynny."