Mae ymgyrch wedi cychwyn i wrthwynebu fferm wynt newydd ychydig filltiroedd o dref Dinbych. 

Mae cwmni o’r Eidal yn bwriadu codi pump o dyrbinau 180m (590 troedfedd) o uchder ar fryn o’r enw Mynydd Tryfan ger pentref Llansannan. 

Ond mae trigolion lleol yn ofni am effeithiau tyrbinau o’r maint. 

Doedd y datblygwyr, Alerion UK, ddim am wneud sylw gan ei bod hi’n gynnar yn y broses. 

Mae Tomos Griffiths a’i deulu’n ffermio gyferbyn â’r safle ers pedair cenhedlaeth ac yn dweud y gallai’r datblygiad amharu’n fawr arnynt.

“'Den ni wedi arfer byw yn fa’ma heb ddim sŵn a hefyd mae nhw’n deud pan mae’r haul yn sgleinio ar y tyrbinau’n treolli, fydd flicker yn sgleinio fewn i’r tŷ.” meddai Mr Griffiths. 

“A fydd rhaid cario’r trydan o ‘ma i rywle, felly falle fydd ‘na lot mwy o ffermydd yn cael eu amharu ac yn cael polion yn difetha darnau da o dir.”

Image

Mae cwmni egni Alerion o’r Eidal yn bwriadu codi pum tyrbin 180m (590 troedfedd) o uchder, ar y bryn sy’n cael ei alw’n Fynydd Tryfan, ddwy filltir o Lansannan. 

Bydd y rhai agosaf 500m (1,640 troedfedd) o rai cartrefi. 

Dywedodd chwaer Tomos, Sioned Griffiths, sy’n byw 800m o’r safle arfaethedig bod angen i’r tyrbinau fod yn bellach oddi wrth aelwydydd. 

“Dim y maint, ond pa mor agos ydyn nhw at y tai," meddai Ms Griffiths. "Dwi’m yn meddwl bod hynny wedi digwydd o’r blaen. 

"Yn y lleoliadau eraill o gwmpas fan hyn, fatha Llyn Brenig a’r Alwen does na ddim cartrefi preswyl mor agos â be’ fydd rhain i ni.

“Hefyd o ran maint, dydy’r mynydd ei hun ddim yn uchel iawn felly ‘dech chi’n sôn am bump Blackpool Tower ar ben y mynydd.

“Mae’r maint allan o proportion i’r ardal.”

Image

Buasai’r tyrbinau’n uwch na Thŵr Blackpool (158m / 518troedfedd) ac yn nes at uchder adeilad y Gherkin (180m / 591 troedfedd) yn Llundain. 

Ond buasai’n llai na thyrbinau eraill sydd yn y broses gynllunio mewn rhannau eraill o Gymru, fel fferm wynt Y Bryn (250m /  820 troedfedd) ger Port Talbot. 

Tua tair milltir o Fynydd Tryfan mae Fferm Wynt Brenig ble mae 16 o dyrbinau 110m (360 troedfedd) yn cynhyrchu hyd at 37MW o drydan. 

Buasai’r pump trybin mwy ar Fynydd Tryfan yn medru creu hyd at 24MW, yn ôl y datblygwyr. 

Bythefnos yn ôl fe ddaeth 200 o bobl i gyfarfod cyhoeddus yn Llansannan ble mae Eifion Jones yn byw. 

“Mi ddaeth allan yng nghyfarfod cymuned y pentref fis Mawrth, jyst brawddeg ac ar ôl hynny mae uffern wedi agor," meddai.

“Mae pobl wedi bod yn brysur ofnadwy i ffindio allan be’ sy’n mynd ymlaen. Dyna’n problem ni, ‘den ni ddim yn gwybod dim byd.”

Image

Gan fod y prosiect yn fwy na 10MW, corff cenedlaethol Penderfyniadau Cynllunio ac Amgylchedd Cymru fydd yn asesu’r caniatad i Fferm Wynt Mynydd Tryfan. 

Mae’r datblygwyr wedi cyflwyno dogfennau ond mae’n gynnar yn y broses. 

Doedd y datblygwyr Alerion UK na’r perchennog tir ddim eisiau gwneud sylw, pan gysylltom ni gyda nhw. 

Gyda 70 o gynlluniau ynni ar y gweill ar draws Cymru, mae mudiad Ymgyrch Diogelu Cymru Wledig yn galw am gynllun cenedlaethol ar gyfer ynni adnewyddadwy fydd yn gwarchod cymunedau a’r tirlun. 

Image

Dywedodd y Democratiaid Rhyddfrydol bod rhaid taclo newid hinsawdd wrth weithio gyda chymunedau a bod potential enfawr mewn ynni adnewyddol ar y môr. 

Mae Llafur eisiau i Gymru fod yn annibynnol o ran ynni ffynonnellau glan lleol, fydd medden nhw, cadw biliau’n isel, gwarchod rhog marchnadoedd bydeang ansefydlog a sicrhau bod cymunedau’n elwa.  

Mi ddwedodd Plaid Cymru y bydden nhw’n blaenoriaethu perchnogaeth gymunedol o ynni gwynt - lle buasai rhaid i’r gymuned leol fod yn berchen ar bymtheg y cant o bob prosiect dros 10MW. 

Yn ôl y Blaid Werdd mae nhw eisiau gweld pwyslais ar fentrau cymunedol fel bod trigolion yn teimlo perchnogaeth dros ffynonnellau a ddim yn eu gweld fel rhywbeth o’r tu allan. 

Mae Reform yn gwrthwynebu ffermydd gwynt mawr ar y tir ac dweud eu bod yn erbyn diwydianoli cefn gwlad. 

Chawsom ni ddim ymateb gan y Ceidwadwyr. 

Mae proses gynllunio drylwyr ar gyfer pob cais fferm wynt, ôl y corff sy’n cynrychioli’r diwydiant, Renewable UK Cymru, sy’n dweud bod yr angen am ynni gwyrdd yn fwy nag erioed.