Fe fydd cannoedd yn rhagor o garcharorion yn cael eu rhyddhau'n gynnar o garchardai Cymru a Lloegr ddydd Llun.

Dyma'r ail don o garcharorion fydd a'u traed yn rhydd yn gynt na'r disgwyl o dan bolisi'r Ddeddf Dedfrydu a ddaeth i rym ar 1 Hydref.

Cafodd 700 o garcharorion eu rhyddhau fel rhan o'r don gyntaf - yn garcharorion oedd dan glo am ddedfrydau llai na 19 mis.

Bydd tua 650 o garcharorion yn cael eu rhyddhau ddydd Mawrth.

Bwriad cynllun Llywodraeth y DU yw i leihau nifer y carcharorion drwy ryddhau rhai ohonyn nhw’n gynnar, yn sgil gorlenwi mewn carchardai.

Mae Prif Weinidog y DU, Andy Burnham, wedi cyhoeddi'n flaenorol na fydd unrhyw un a gafwyd yn euog o ladd anghyfreithlon yn gymwys i gael ei ryddhau o’r carchar yn gynnar.

Bydd carcharorion a gafwyd yn euog o droseddau rhyw hanesyddol yn erbyn plant hefyd yn cael eu heithrio o’r newidiadau.

Dywedodd adran cyfiawnder Llywodraeth y DU y bydd y troseddwyr yn cael eu monitro dan y system goruchwylio “mwyaf llym yn hanes Prydain.”

Ond mae dioddefwyr mathau eraill o droseddau wedi galw am gyfyngiadau pellach.

Yn gynharach eleni, dywedodd dynes o Wynedd gafodd ei bygwth â gwn gan ei chyn-bartner y dylai camdrinwyr domestig gael eu cadw dan glo gan nad ydy’r system i’w goruchwylio’n gweithio’n effeithiol.

“Fel mae pethau ar hyn o bryd, o ystyried lefel y risg sy’n gysylltiedig â rhai o’r troseddwyr dan sylw, dw i ddim yn meddwl y dylen nhw gael eu rhyddhau,” meddai Rhianon Bragg.

Llwyth gwaith

Mae pryderon wedi codi am effeithlonrwydd y polisi newydd, gydag arweinwyr undeb NAPO, sydd yn cynrychioli swyddogion prawf, yn bryderus am effaith y newidiadau ar lwyth gwaith eu haelodau

Dywedodd Cadeirydd Cenedlaethol yr undeb, Ben Cockburn: “Mae'n ymddangos bod gwadu llwyr yn arweinyddiaeth Gwasanaeth Carchardai Ei Fawrhydi am pa mor wael yw cyflwr y gwasanaeth prawf. 

"Mae gennym brinder staff enfawr, llwythi gwaith anghynaliadwy a pheryglus o uchel ac yr wythnos hon byddwn yn clywed eto fod monitro electronig yn methu â chyflawni.

“Ar ben hyn mae gennym gyflog anghystadleuol, llwythi gwaith mewn argyfwng a gweithlu sy’n paratoi i bleidleisio ar weithredu diwydiannol. Rhaid i’r Arglwydd Ganghellor a’r Prif Weinidog nawr ymrwymo i fuddsoddiad sylweddol yng ngwasanaethau rheng flaen y gwasanaeth prawf fel y gall ymdopi â’r gwaith ychwanegol y mae’n rhaid i’n haelodau ddelio ag ef.”

Dywedodd Ysgrifennydd Cyffredinol NAPO, Ian Lawrence: “Nid oes staff ar draws y gwasanaeth i wneud y gwaith sy’n cael ei ofyn ganddynt. Nid yw’n ymwneud â rhyddhau cynnar yn unig, mae’r gwasanaeth prawf yn rheoli dros 200,000 o bobl ar brawf.

“Os yw’r llywodraeth o ddifrif ynglŷn â chefnogi dioddefwyr yn well, yna rhaid iddi gymryd yr argyfwng prawf o ddifrif. 

"Ni allwch ddatrys yr argyfwng carchardai oni bai bod y gwasanaeth prawf yn gweithredu’n llawn ac yn darparu dewis arall go iawn yn lle’r ddalfa. Yn lle hynny, mae mwy o waith yn cael ei daflu ar y gwasanaeth prawf heb roi cyflog gweddus i’n haelodau.”