Beth yw'r darian roedd chwaraewyr Cymru'n ei dal ar ôl curo'r Crysau Duon?
Ar ôl buddugoliaeth gyntaf Cymru dros Seland Newydd ers 1953 ddydd Sadwrn, roedd lluniau o chwaraewyr Cymru yn dal tarian newydd.
Tarian Raeburn yw hon, neu’r Raeburn Shield yn Saesneg, ond beth yn union ydy hi?
Er mai eleni y cafodd y darian ei gwneud, mae hanes y teitl yn ymestyn yn ôl i’r gêm rygbi ryngwladol gyntaf yn 1871.
Mae Tarian Raeburn yn deitl answyddogol ym myd rygbi rhyngwladol y dynion ac ddim yn cael ei gydnabod yn swyddogol gan World Rugby.
Mae’r syniad yn syml: er mwyn ennill y darian, rhaid curo’r tîm sy’n ei dal. Yn hynny o beth, mae’n debyg i deitl pencampwr y byd mewn bocsio.
Bob tro mae’r tîm sy’n dal y darian yn chwarae gêm ryngwladol yn erbyn gwlad arall, mae’r darian yn y fantol.
Os ydyn nhw’n ennill neu’n cael gêm gyfartal, maen nhw’n ei chadw. Ond os ydyn nhw’n colli, mae’r darian yn mynd i’r gwrthwynebwyr.
Mae’r enw’n dod o Raeburn Place yng Nghaeredin, lle cafodd y gêm rygbi ryngwladol gyntaf ei chwarae rhwng yr Alban a Lloegr ar 27 Mawrth 1871.
Yr Alban enillodd y gêm honno, felly nhw sy’n cael eu hystyried yn ddeiliaid cyntaf y darian.
Drwy olrhain canlyniadau gemau ers hynny, mae modd dilyn hynt y teitl o un wlad i’r llall hyd heddiw.
Ceisio cadw’r darian
Mae Cymru bellach wedi dal y teitl 18 o weithiau, gan gynnwys y cyfnod presennol.
Eu rhediad hiraf oedd wyth buddugoliaeth yn olynol yn 1999. Ond doedd dim tarian go iawn bryd hynny.
Daeth y syniad am y teitl yn wreiddiol o drafodaeth rhwng cefnogwyr ar fforwm ar-lein yn 2008.
Fe wnaeth Dave Algie, cefnogwr o Seland Newydd, ddatblygu a hyrwyddo’r prosiect.
Cafodd Tarian Raeburn ei gwneud ym mis Ionawr 2026, ac mae wedi bod yn teithio i gemau ers hynny.
Er bod y darian wedi ymddangos mewn gemau o’r blaen, dyma’r tro cyntaf iddi chwarae rhan mor amlwg yn y dathliadau.
I Gymru, yr her nesaf yw cadw’r darian pan fydd Awstralia’n ymweld â Stadiwm Principality ar 21 Tachwedd.
Bydd buddugoliaeth neu gêm gyfartal yn ddigon i Gymru gadw’r darian. Ond os bydd Awstralia’n ennill, nhw fydd y deiliaid newydd.
Mae fersiwn ar gyfer rygbi rhyngwladol y menywod hefyd, sef Tarian Utrecht.
Mae honno’n olrhain canlyniadau yn ôl i’r gêm ryngwladol gyntaf rhwng yr Iseldiroedd a Ffrainc yn 1982.
Canada sy’n dal y darian honno ar hyn o bryd, ar ôl curo Lloegr fis diwethaf.
Mae Cymru wedi ennill Tarian Utrecht ddwywaith, yn 2015 a 2016, yn dilyn buddugoliaethau dros Loegr a Ffrainc yn y drefn honno.
Llun gan Huw Evans.
