Newyddion S4C

S4C

Costau ynni: GIG Cymru ac awdurdodau lleol yn disgwyl 'penderfyniadau anodd'

ITV Cymru 02/09/2022

Mae’r GIG yng Nghymru yn disgwyl y bydd costau ynni yn dyblu a mwy dros fisoedd y gaeaf i’r flwyddyn nesaf. 

Mewn cais rhyddid gwybodaeth, mae rhai byrddau iechyd yn rhagdybio y bydd costau’n cynyddu o leiaf 200%, gyda chynghorau hefyd yn disgwyl cynnydd arwyddocaol. 

Ymhlith y saith bwrdd iechyd, mae pedwar yn disgwyl cynnydd o dros 200%, sy’n golygu bydd sawl ysbyty a chanolfannau GIG eraill yn wynebu biliau aruthrol. 

Dywedodd Nesta Lloyd-Jones, Cyfarwyddwr Cynorthwyol Conffederasiwn GIG Cymru, wrth ITV Cymru Wales: “Roedd y GIG o dan straen enfawr hyd yn oed cyn effaith y costau byw cynyddol.

“Bydd y cynnydd mewn prisiau yn cael effaith niweidiol ar iechyd a lles pobl yn ogystal â’r galwadau ar wasanaethau’r GIG, a bydd e’n cael effaith ar gyllid y GIG. 

“Gall byrddau iechyd ledled Cymru weld costau nwy a thrydan yn treblu yn y flwyddyn ariannol nesaf.” 

Ar ben costau ynni, mae’r GIG a gwasanaethau cyhoeddus eraill hefyd yn gorfod ymdopi â chynnydd mewn costau eitemau eraill, megis bwyd a chyfarpar. 

Mae Ms Lloyd-Jones yn credu bod arweinwyr y GIG yn paratoi am y “gaeaf anoddaf ar gofnod.” 

“Mae hi’n argoeli i fod yn waeth nag yn ystod y pandemig,” meddai. 

“Nid yw’r GIG yn derbyn unrhyw arian ychwanegol gan y llywodraeth. Felly, bydd hi’n anoddach ar gyrff GIG i adennill eu costau.

“Maen nhw’n gweithio’n galed iawn i daclo ôl-groniad y GIG a’r galw cynyddol am ofal o ganlyniad i’r pandemig. 

“Bydd angen i benderfyniadau anodd cael eu gwneud gan arweinwyr y GIG, felly rydym ni’n galw ar Lywodraethau Cymru a’r DU i wneud mwy i ateb yr anghenion ariannol.

“Roedd yna benderfyniadau ariannol anodd iawn i’w gwneud cyn y cyhoeddiad diweddar am gynyddu’r cap egni. Mae hyn yn golygu ystyried pa wasanaethau sydd wir eu hangen a pha gamau effeithlon sy’n gallu cael eu gwneud ar draws y GIG.” 

Effaith ar Gynghorau Lleol

Mae awdurdodau lleol hefyd yn dweud eu bod nhw’n poeni y gall hi fod ar ben yn ariannol i awdurdodau, gan eu gorfodi - o bosib - i wneud toriadau i wasanaethau a gweithlu. 

Yn ôl ffigyrau a gasglwyd gan ITV Cymru Wales, mae’r rhan fwyaf o gynghorau yn disgwyl i’r gwariant ar drydan a nwy i gynyddu o leiaf chwarter beth ydyw ar hyn o bryd. Mae cynghorau lleol fel Cyngor Sir Ddinbych yn rhagweld cynnydd o dros 53.4%

Dywedodd Andrew Morgan, arweinydd Cyngor Rhondda Cynon Taf: “Yn ystod unrhyw flwyddyn o lymder, y bwlch gwaethaf mewn ariannu i’r sir oedd £24 miliwn. Flwyddyn nesaf, ar hyn o bryd rydym yn rhagweld £36 miliwn. 

Image
S4C
Andrew Morgan, arweinydd Cyngor Rhondda Cynon Taf.

“Nid oes gennym yr adnoddau i addasu’r gwasanaethau. Allwn ni ddim diffodd mwy o oleuadau stryd na beth sydd wedi’u diffodd yn barod. 

“Allwn ni ddim newid goleuadau LED sydd eisoes wedi cael eu newid. Allwn ni ddim cau llyfrgelloedd sydd wedi cau eu drysau’n barod.”

Wrth i’r Deyrnas Unedig ddisgwyl am ei Phrif Weinidog nesaf a pha gamau bydd Rishi Sunak neu Liz Truss yn eu cymryd mewn ymateb i’r costau byw cynyddol, mae Llywodraeth Cymru yn dweud na allai wneud mwy na beth sy’n cael ei wneud yn barod. 

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: “Rydym yn gwneud popeth yn ein gallu, gyda’r adnoddau a phwerau sydd gennym, i helpu sefydliadau GIG Cymru ac awdurdodau lleol reoli effaith costau egni cynyddol ar eu sefyllfaoedd ariannol.

“Fodd bynnag, nid yw ein cyllideb wedi cynyddu i ymateb i’r costau cynyddol hyn.

“Dyna pam rydym yn parhau i alw ar Weinidogion Llywodraeth DU i weithredu’n brydlon i leihau chwyddiant a darparu er mwyn helpu teuluoedd, cymunedau a gwasanaethau cyhoeddus yn ystod yr amseroedd anodd hyn.”

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website.