Diffyg profion llif unffordd yn 'broblem enfawr' dros y Nadolig

Diffyg profion llif unffordd yn 'broblem enfawr' dros y Nadolig

NS4C 29/12/2021

Mae diffyg profion llif unffordd (LFTs) yn rhai o fferyllfeydd y DU yn broblem "enfawr" gyda phobl wedi bod yn gofyn amdanynt “bob pum munud dros gyfnod y Nadolig” yn ôl y Gymdeithas Fferyllfeydd Annibynnol.

Yng Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon mae'r cyfnod hunan-ynysu ar gyfer y rhai sy'n profi'n bositif yn parhau i fod yn 10 diwrnod.

Yn Lloegr mae’r rheolau yn caniatáu i unrhyw un sydd wedi profi'n bositif i gwtogi eu hunan-ynysu i saith diwrnod os ydynt yn profi’n negyddol ar ddyddiau chwech a saith.

Mae Asiantaeth Diogelwch Iechyd y DU wedi dweud bod bron i 900,000 o becynnau profi yn cael eu darparu bob dydd, gan ddyblu'r cyflenwad oedd ar gael cyn 18 Rhagfyr.

Dywedodd y fferyllydd Lowri Puw, o gwmni Fferyllwyr Llŷn yn Abersoch, Nefyn, Llanbedrog a Blaenau Ffestiniog, bod mwy o alw am brofion ers i Lywodraeth Cymru gynghori pobl i wneud prawf llif unffordd cyn mynd allan i gyfarfod pobl eraill dros gyfnod y Nadolig.

Dywedodd wrth Newyddion S4C: “Da ni yn cael ein cyfyngu i archebu dim ond un bocs bob dydd a ‘da ni ddim wedi cael dim ers noswyl Nadolig tan heddiw. Efo Gŵyl y Banc a’r penwythnos, does dim mwy o stoc wedi dod i mewn.

"I fod yn deg gyda’r cwsmeriaid, rydan ni fel cwmni yn cyfyngu’r nifer o brofion i un bocs o saith o brofion i bob cwsmer.”

Ychwanegodd eu bod “wedi cael pobl yn bod yn gas” yn ystod y bron i ddwy flynedd ers dechrau’r pandemig a bod “rhai pobl ddim yn deall fod y fferyllfa yn rhan o’r GIG.”

'Galw mawr' am brofion 

Dywedodd Leyla Hannbeck, prif weithredwr Cymdeithas y Fferyllfeydd Annibynnol wrth y BBC ddydd Mercher fod galw mawr am y profion gan gwsmeriaid ar hyn o bryd.

"Yr hyn y mae ein haelodau yn ei ddweud wrthym yw bod y galw am y profion llif unffordd yn uchel iawn ar hyn o bryd oherwydd y canllawiau presennol ynghylch hunan-ynysu. Mae fferyllfeydd yn dweud bod rhywun yn dod i mewn i'r fferyllfa bob pum munud, yn gofyn am brawf".

Yn dilyn galw mawr am y profion dros gyfnod y Nadolig a’r gwyliau banc, dywedodd nifer o fferyllwyr yn y gogledd fod prinder mewn cyflenwadau yn achosi problemau.

Dywedodd un fferyllydd yng Nghaernarfon nad oedd am rannu ei enw fod ei fferyllfa yn archebu bocs o 50 o brofion yn ddyddiol:

"Maen nhw yn fflio allan. Mae rhai pobol yn medru bod yn gas efo ni; dydyn nhw ddim yn deall os ydyn nhw’n profi’n bositif maen nhw i fod i ofyn am brawf ar-lein. Ond mae pobol yn dueddol o ddod fewn – a weithiau heb fasg.”

Er nad oes ganddyn nhw swyddog diogelwch yn gweithio yn y fferyllfa, mae un o aelodau’r staff yn cadw llygad ar y sefyllfa meddai.

Darlun cymysg oedd mewn fferyllfeydd ar hyd y gogledd fore dydd Mercher, gyda galw mawr am brofion mewn un fferyllfa ym Mhenygroes, a nifer o bobl yn holi am gyfarpar dros y ffôn.

Roedd stoc wedi cyrraedd fferyllfa yn Y Bala ond roedd rhai fferyllfeydd yn Wrecsam heb gyflenwadau o gwbl.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru wrth Newyddion S4C: “Ar hyn o bryd mae galw digynsail am brofion PCR a llif unffordd ledled y DU."

“Rydym wedi bod yn gweithio gydag Asiantaeth Diogelu Iechyd y DU (UKHSA) yn Lloegr i wella a chyflymu’r gwaith o ddosbarthu profion llif unffordd fel bod pobl yn gallu cael y citiau profi hyn yn hwylus.  

"O 18 Rhagfyr ymlaen, cynyddwyd nifer y citiau y gellid eu dosbarthu’n uniongyrchol i gartrefi pobl o 230,000 y dydd i 650,000 ledled y DU. Rydym hefyd yn gweithio i gynyddu capasiti yn yr holl safleoedd dosbarthu, gan gynnwys fferyllfeydd yng Nghymru. 

“Rydym yn annog pawb i ddefnyddio’r profion sydd ganddynt gartref cyn archebu mwy.”