‘Sai moyn degawd arall o orfod godde’n dawel’

‘Sai moyn degawd arall o orfod godde’n dawel’

ITV Cymru 13/10/2021

“Sai moyn degawd arall o orfod godde’n dawel. Mae’n rhaid i ni gael y sgwrs.”

Dyma eiriau’r gyflwynwraig Dot Davies wrth iddi rhannu’i phrofiad o’r menopôs am y tro cyntaf. 

Dechreuodd sylwi ar y symtompau flwyddyn yn ôl, er nad oedd yn gwybod ar y pryd mai’r peri-menopôs oedd yn eu hachosi.

“Fe ddatblygodd patrwm gyda fi; deffro’n y nos, methu mynd yn ôl i gysgu, mynd yn dwym, byr fy amynedd, pennau tost.”

“Nes i sylwi nad o’n i’n gallu ymdopi gyda fy mywyd prysur. Ro’dd pethe’n mynd yn ormod, anghofio lot ac yna sylwi bod angen help arna i.” 

Image
Dot Davies
Mae’r cyflwynwraig Dot Davies yn dysgu mwy am y menopôs a’i effeithiau ar fywydau menywod mewn rhaglen arbennig o’r Y Byd ar Bedwar.  (Llun: Y Byd ar Bedwar)

Fe aeth Dot i weld y meddyg teulu, ond cafodd gynnig i fynd ar dabledi gwrth-iselder er mwyn trin rhai o'r symptomau.

Mae hi nawr yn sylweddoli fod y diagnosis hynny’n anghywir a bod diffyg gwybodaeth i adnabod symptomau’r menopôs.

“Goffes i wneud ymchwil fy hunan i ddeall beth oedd yn digwydd i fi.

“Dwi’n gwybod bod y gwasanaethau iechyd dan straen. Ond mae’r menywod sy’n godde o effeithiau’r menopôs angen mwy o sylw, ac mae angen i bobl ddeall y symptomau’n well.”

Mewn rhaglen arbennig o Y Byd ar Bedwar, mae hi'n dysgu mwy am y menopôs a’i effeithiau ar fywydau menywod.

“Sa’i erioed wedi neud rhaglen mor bersonol. Ond fi mor falch bod fi wedi cael y sgwrs yn gyhoeddus.

“Fi jyst yn gobeithio bod rhywun yn gwylio’r rhaglen ‘ma wedi cael rhyw fath o help a chysur dwi’n gobeithio.”

Image
Bethan Davies
Bethan Davies (Llun: Y Byd ar Bedwar) 

Ar unrhyw adeg, bydd 13 miliwn o fenywod yn y Deyrnas Unedig yn profi symptomau o’r menopôs. 

Un o’r rheiny yw Bethan Davies o Moelfre ger Abergele, a ddechreuodd deimlo symptomau difrifol fis Mawrth y llynedd.

“O’n i’n teimlo’n ofandwy. Lwcus ei bod hi’n lockdown achos ro’n i yn fy ngwely a baswn i ddim wedi gallu mynd i’r gwaith.

“O ni’n meddwl bod fi’n marw, ac odd e fatha, ai hwn di’r diwedd?”

Yn debyg i Dot, fe gafodd Bethan, sy’n bennaeth ysgol gynradd, gynnig i fynd ar dabledi gwrth-iselder, ond fe wnaeth hi eu gwrthod gan mae nid hynny oedd yn bod. Ar ôl siarad â nifer o feddygon, dechreuodd wneud ei hymchwil ei hun. 

Daeth o hyd i arbenigwr amlwg ar y menopôs ar-lein, Dr Louise Newson - sy hefyd yn cael ei hadnabod fel y ‘menopause doctor’.

'Mae angen help arnai' 

“Pan ddes i ar draws Dr Newson, nes i jyst dorri lawr. O ni ar ben fy hun ac on i’n meddwl - ie! Dyma sy’n bod arna i!”

“On i’n meddwl enough is enough, ma’ angen help a ma’ gen i’r modd i fynd yn breifat.”

Ers mis Mawrth eleni, mae hi wedi bod yn talu am driniaeth drwy glinig menopôs Dr Newson yn Lloegr. Mae’n derbyn amryw o hormonau i drin ei symptomau. 

“Sneb eisie cymryd tabledi ond o ran iechyd fy hun a fy iechyd meddwl, dwi’n gwybod bod HRT yna os ydy fy lefel i’n isel.”

Mae hi’n teimlo’n rhwystredig nad oes dealltwriaeth ddigonol o’r menopôs yma yng Nghymru.

“Dwi’n teimlo’n siomedig bod yr help ddim yna ar gyfer rhywbeth sy’n effeithio merched. Mae’n amser deffro a gweld bod merched yn mynd trwy’r menopôs ac ma’ ishe help arnyn nhw, nid prescribio anti depressants.”

Mewn ymateb, dywedodd bwrdd iechyd Betsi Cadwaladr eu bod yn “ymddiheurio” os oedd Bethan yn teimlo na chafodd ei chefnogi gan ei meddyg teulu.

"Os bydd unrhyw glaf yn teimlo'n anfodlon gydag unrhyw agwedd o’u triniaeth, gallant gofrestru pryder yn ffurfiol gyda'r practis. Ac y bydden nhw’n hapus i glywed ganddi i drafod ei phryderon ymhellach.”

Bydd Y Byd ar Bedwar yn cael ei darlledu nos Fercher, 13eg o Hydref am 20:25 ar S4C.