Mae’r Brenin Charles III wedi agor Seithfed Senedd Cymru mewn seremoni ffurfiol ym Mae Caerdydd ddydd Iau.

Dyma’r tro cyntaf i'r Brenin Charles III agor y Senedd ers iddo ddod yn frenin yn 2022.

Roedd yr achlysur hefyd yn un hanesyddol, gan mai dyma oedd y tro cyntaf ers dechrau datganoli i'r seremoni gael ei chynnal gyda llywodraeth yng Nghymru nad yw dan arweiniad y Blaid Lafur.

Image

Wrth i'r Brenin gerdded i fyny grisiau'r Senedd, roedd protestwyr i'w clywed y tu allan yn protestio yn erbyn ei bresenoldeb.

Wrth annerch aelodau ar lawr y Senedd yn ystod y seremoni, dywedodd y Brenin mai "dyfalbarhad yw nodwedd amlycaf y genedl hynafol hon".

Dywedodd: "Mae’r Siambr hon, y sefydliad hwn, sydd bellach â’r enw mor briodol, Senedd Cymru, wedi’i drwytho yn ysbryd gwasanaeth cyhoeddus.

"Ac wrth gwrs, mae llawer mwy o Aelodau’r Senedd yn bresennol heddiw na phan sefais yma ddiwethaf.

"Mae llawer o wynebau newydd yma hefyd, yn ogystal, wrth gwrs, â phresenoldeb calonogol wynebau cyfarwydd sydd, fel y gallem ddweud, Yma o Hyd."

Ceiriog

Aeth yn ei flaen i ddyfynu geiriau un o feirdd amlycaf Cymru gan ddweud wrth yr aelodau:

“Aros mae’r mynyddau mawr,” meddai’r bardd Ceiriog. Roedd yn mynegi’r ymdeimlad hwnnw o gryfder a pharhad Cymru dros y cenedlaethau.

"Y dyfalbarhad hwnnw, y parhad hwnnw, y rhoddodd yr hanesydd mawr o Gymru, John Davies, deyrnged iddo yng ngeiriau olaf ei gyfrol hanes awdurdodol am Gymru. Ac mae’n bosibl iawn ei fod gyda ni yma yn y Siambr heddiw mewn mwy nag ysbryd yn unig."

Ychwanegodd y Brenin: “Cenedl wydn yw ein cenedl hon. Oherwydd dyfalbarhad yw nodwedd amlycaf y genedl hynafol hon.

"Y dyfalbarhad hwnnw, yn fy marn i, sydd mor hanfodol i’w warchod. Mae hynny’n wir am yr iaith a’r diwylliant, wrth gwrs."

'Anrhydedd'

Dechreuodd y seremoni gyda gorymdaith Aelodau o’r Senedd, dan arweiniad cludydd y byrllysg, a dau aelod o Senedd Ieuenctid Cymru a gafodd eu hebrwng gan Gorfflu Drymiau’r Gwarchodlu Cymreig. 

Image

Wrth agor y seremoni, dywedodd y Llywydd Huw Irranca-Davies AS: “Mae’n anrhydedd mawr i ni fod Eu Mawrhydi'r Brenin a’r Frenhines yma i rannu’r achlysur hwn gyda ni.

“Wrth edrych o amgylch y Siambr heddiw, rwy’n gweld y Senedd fwyaf cynrychioliadol yn ein hanes.

“Rwy’n gweld Aelodau y mae eu bywydau a’u profiadau yn adlewyrchu cyfoeth Cymru fodern.

“Pobl sydd wedi gofalu am eraill, wedi addysgu, ac wedi gwasanaethu eu cymunedau a’u gwlad.

“Pobl y daeth eu teuluoedd i Gymru a gwneud y wlad yn gartref iddynt, gan ddod yn rhan o’n hanes cenedlaethol cyffredin.

“A phobl y mae eu profiadau personol o wynebu heriau ac adfyd wedi helpu i’w llunio fel unigolion.

“Nid yw’r profiadau hynny’n aros wrth ddrysau’r Siambr hon. Maent yn dod i mewn gyda ni."

Ychwanegodd fod siâp y Siambr "yn ein hannog i edrych ar ein gilydd, i wrando, i herio ac i ddod o hyd i dir cyffredin lle bo hynny’n bosibl.

“Byddwn yn anghytuno. Fe ddylem anghytuno. Mae trafodaeth frwd yn rhan o ddemocratiaeth iach.

“Ond ni ddylem fyth golli golwg ar yr hyn sy’n dod â phob un ohonom yma: ein cyfrifoldeb ar y cyd i wasanaethu pobl Cymru."