Mae camau ar y gweill i weithredu’n “llymach’ i ymdrîn â sbwriel a thipio anghyfreithlon ar draws Caerdydd.

Ymhlith y mesurau fydd yn cael eu cyflwyno mae cynyddu nifer a maint y dirwyon, ymweliadau rhagweithiol â busnesau bwyd ac ap digidol i bobl adrodd am dipio anghyfreithlon.

Dywedodd y Cynghorydd Ed Stubbs, aelod cabinet y cyngor sy’n gyfrifol am wasanaethau gwastraff, fod hyn yn angenrheidiol oherwydd bod y broblem gynyddol o sbwriel a thipio anghyfreithlon yn “difetha” strydoedd y brifddinas.

Dywedodd y Cynghorydd Stubbs ei fod yn bwysig bod y rhai sy’n difetha strydoedd Caerdydd “yn talu’n llythrennol am eu gweithredoedd”.

Dywedodd: “Dydy’r mater ddim yn ddigon uchel ar yr agenda wleidyddol, oherwydd mae’n rhan o brofiad pobl o sut maen nhw’n gweld y ddinas; mae’n wirioneddol bwysig iddyn nhw.”

Rydym yn sôn am adael sbwriel o amgylch biniau, rydym yn sôn am roi gwastraff allan ar y diwrnod anghywir, ac rydym yn sôn am roi gwastraff bwyd mewn bagiau sbwriel sy’n cael eu rhwygo gan wylanod, gan wasgaru’r cynnwys ar draws y stryd.

Rydym yn sôn am fusnesau nad oes ganddyn nhw’r trefniadau cywir ar waith ar gyfer trosglwyddo gwastraff, gan achosi i’r strydoedd gael eu llenwi â sbwriel – nid yw’r un o’r pethau hyn yn dderbyniol.

Mae’r cyngor wedi cynyddu nifer y swyddogion sy’n gallu chwilio trwy wastraff am dystiolaeth – er mwyn hwyluso dirwyon ac erlyniadau – o 12 i 80.

Rwy’n anfon neges gref at y rhai sy’n dympio sbwriel yn anghyfreithlon yn y ddinas: ‘Byddwn yn ceisio eich adnabod ac ni fyddwn yn oedi cyn cyhoeddi dirwyon’, oherwydd mae’r mwyafrif helaeth o bobl wedi cael digon ar y math hwn o ymddygiad.”

Llai o finiau

Mae rhai o drigolion Caerdydd wedi cwyno fod y cyngor wedi cael gwaraed ar nifer o finiau ar draws y ddinas.

Ymatebodd y Cynghorydd Stubbs: “Mae hyn yn deillio o gyfuniad o ffactorau: rhai biniau yn denu pobl i waredu gwastraff yn anghyfreithlon; biniau oedd yn anodd i gasglwyr gwastraff eu cyrraedd; a biniau yn cael eu symud oherwydd bod biniau eraill wedi'u gosod gerllaw.”

Ym mis Gorffennaf 2026, pasiwyd deddfwriaeth yn Lloegr i godi'r dirwy uchaf am dipio anghyfreithlon i £5,000 – cynnydd o 400% ar y swm uchaf blaenorol o £1,000.

Yng Nghymru, mae'r uchafswm ar gyfer hysbysiadau cosb benodedig yn £400.

Image

Mae’r Cynghorydd Stubbs eisiau cynyddu maint y dirwyon. 

Ychwanegodd: “Hoffwn i Lywodraeth Cymru ystyried codi'r swm y mae cynghorau'n cael eu hawdurdodi i'w godi fel dirwy ar bobl.

“Rwy'n credu bod y syniad ein bod yn gweithredu'r mesurau gorfodi a'r gwaith clirio hyn, a bod y cyfan yn cael ei ariannu cymaint â phosibl gan y bobl sy'n achosi'r problemau, yn rhywbeth a fyddai'n apelio at lawer o bobl.”

Mae angen cefnogaeth yr heddlu a Cyfoeth Naturiol Cymru arnom i ddelio â hynny.

Mae’r cyngor hefyd wedi datblygu ap digidol er mwyn i drigolion riportio tipio anghyfreithlon yn haws.

Yr hyn rwy'n hollol glir yn ei gylch yw y byddai'n anodd dod o hyd i unrhyw un yng Nghaerdydd nad yw am i ni gymryd safiad llymach,” meddai'r Cynghorydd Stubbs.