Mae Prif Weinidog y DU yn wynebu pwysau o fewn ei blaid ei hun wedi iddo benodi Peter Mandelson yn llysgennad i America, er iddo fod yn ymwybodol o’i gysylltiadau â’r pedoffeil Jeffrey Epstein.

Ddydd Mercher, fe ddywedodd Syr Keir Starmer iddo fod yn ymwybodol o berthynas Mandelson gydag Epstein pan gafodd ei benodi i’w rôl.

Ond dywedodd Syr Keir ei fod wedi dweud “sawl celwydd parhaus” ynglŷn â pha mor agos oedd y perthynas honno.

Mae Gweinidog Cabinet yn Llywodraeth y DU, Steve Reed wedi dweud ddydd Iau mai’r broses fetio oedd "ar fai" ym mhenodiad yr Arglwydd Mandelson.

Dywedodd bod y broses honno wedi methu dod â’r berthynas rhwng y ddau i’r amlwg gan ddweud nad oedd Starmer ddim ond yn gallu gwneud penderfyniadau ar sail y wybodaeth oedd ar gael iddo ar y pryd.

Fe wnaeth yr Arglwydd Peter Mandelson ildio ei sedd yn Nhŷ'r Arglwyddi ddydd Mercher.

Mae hefyd wedi ymddiswyddo o’r Blaid Lafur, wedi gorfod ildio ei aelodaeth o'r Cyfrin Gyngor Prydain, ac yn wynebu ymchwiliad troseddol ar ôl i ddogfennau yn ymwneud ag Epstein gael eu rhyddhau i’r cyhoedd. 

Bydd dogfennau ar benodiad yr Arglwydd Mandelson yn llysgennad i'r Unol Daleithiau yn cael eu rhyddhau gan y Llywodraeth ar ôl i arweinydd y Torïaid, Kemi Badenoch, ddefnyddio proses seneddol i fynnu rhyddhau'r dogfennau.

Pwysau

Mae Syr Keir bellach yn wynebu pwysau o fewn y Blaid Lafur, gan gynnwys gan ei gyn-ddirprwy Angela Rayner.

Roedd hynny’n ymwneud ag ymdrechion Downing Street i beidio â chyhoeddi rhai dogfennau yn gysylltiedig â phenodiad yr Arglwydd Mandelson ddydd Mercher, a hynny ar y sail eu bod yn “niweidiol i ddiogelwch cenedlaethol y DU neu gysylltiadau rhyngwladol.”

Mae'r Ceidwadwyr wedi defnyddio mecanwaith hynafol sy'n cael ei hadnabod fel 'humble address motion' er mwyn sicrhau bod y dogfennau ar benodiad yr Arglwydd Mandelson yn cael eu rhyddhau.

Mae'n cynnwys cais i orfodi cyhoeddi e-byst rhwng pennaeth staff y Prif Weinidog a'r Arglwydd Mandelson a'i gysylltiad ag Epstein a'r cofnodion ynglŷn â'r penodiad pan ddaeth yn llysgennad yr UDA.

Mae'r mecanwaith yma yn orfodol ar weinidogion.

Fe ddywedodd arweinydd yr wrthblaid, Kemi Badenoch ei bod yn gobeithio y bydd rhaid i ASau Llafur "uno gyda ni i ymladd am y gwir". 

Daw ei sylwadau yn sgil dyfalu y gallai rhai gwleidyddion Llafur ar y meinciau cefn ymatal am eu bod yn flin am y sgandal.

Fe allai gymryd rhai wythnosau neu fisoedd i ryddhau'r dogfennau.

Mae Heddlu'r Met yn Llundain wedi gofyn wrth Lywodraeth y DU i beidio â'u cyhoeddi nhw am y tro fel nad yw'n amharu ar eu hymchwiliadau troseddol.

Llun: Carl Court/PA Wire