Newyddion S4C

Y Gwasanaeth Iechyd mewn 'creisis gwirioneddol' medd Llywydd y Senedd

Y Gwasanaeth Iechyd mewn 'creisis gwirioneddol' medd Llywydd y Senedd

Newyddion S4C 14/12/2022

Yn ôl Llywydd y Senedd, mae'r gwasanaeth iechyd "mewn creisis gwirioneddol" ac "mae'n rhaid i lywodraethau gynyddu gwariant i gwrdd a gofynion hanfodol pobl".

Mewn cyfweliad i raglen Newyddion S4C, fe ddywedodd Aelod y Senedd dros Geredigion, Elin Jones, bod amseroedd aros am ambiwlansys yn "bryder dyddiol" gydag "achosion o un dydd i'r llall lle mae pobl yn aros rhy hir am ambiwlans."

Dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod nhw yn cynyddu nifer staff y gwasanaeth ambiwlans, gan gynnwys gwario £3 miliwn ar recriwtio 100 o glinigwyr ambiwlans y gaeaf hwn.

Mae'r straen ar y gwasanaeth yn amlwg o ffigyrau swyddogol Llywodraeth Cymru.

Eu targed yw ateb 65% o alwadau 'coch' - yr achosion mwyaf difrifol - o fewn wyth munud. Rhwng mis Ionawr ac Hydref eleni, fe gafodd y targed hwnnw ei fethu yn genedlaethol ac ym mhob un ardal bwrdd iechyd drwy'r wlad.

Mewn 51.4% achos yn unig mae ambiwlans wedi cyrraedd claf yng Nghymru mewn galwad 'coch' eleni. Yn ardal Bwrdd Iechyd Hywel Dda yn y gorllewin, mae'r ffigyrau ar eu hisaf, gydag ambiwlans wedi cyrraedd o fewn wyth munud wedi galwad goch mewn 42.8% o achosion.

'Pwysau digynsail'

Dywedodd llefarydd ar ran Bwrdd Iechyd Hywel Dda eu bod nhw'n "flin iawn am unrhyw heriau mae pobl yn eu profi wrth gael mynediad i wasanaethau ar hyn o bryd.

"Er gwaethaf ymdrechion anhygoel ein staff i weithio mor hyblyg ag sy'n bosibl, mae ein gwasanaethau yn wynebu pwysau digynsail sydd yn arwain at oedi i bobl sydd angen gofal a chleifion mewn ysbytai sydd yn aros i adael.

"Mae'r pwysau'n cael ei yrru gan alw mawr gan gleifion sydd angen gofal a diffygion yn y gweithlu ar lefel gymunedol, ysbytai a gofal cymdeithasol, sydd yn anffodus wedi parhau yn fregus ers dechrau'r pandemig. Ry'n ni'n blaenoriaethu cynlluniau recriwtio i wella capasiti'r gweithlu."

'Angen gwario mwy'

Yn ôl Aelod Senedd Ceredigion, mae gofyn i lywodraethau wario mwy ar y gwasanaeth i sicrhau fod y sefyllfa yn gwella.

"Ry'n ni'n sicr mewn pwynt o greisis. Yng nghanol gaeaf ond hefyd gyda chyfres hir o wariant ar iechyd heb fedru cadw lan.

Image
Elin Jones, y Llywydd

"Ni wedi cyrraedd y pwynt yma ar ôl Covid o greisis gwirioneddol yn y gwasanaeth iechyd. Dwi'n meddwl am y bobl sydd yn gweithio yn y gwasanaeth iechyd... sydd angen clywed bod llywodraethau yn cydnabod y pwysau sydd arnyn nhw ac yn ariannu y gwasanaeth iechyd yn ddigonol i gwrdd a gofynion pobl.

"Nid gofynion yw'r rhain am beth fyddai'n neis  i gael yn y gwasanaeth iechyd, ond beth sydd yn gwbl hanfodol i'w gael yn y gwasanaeth iechyd i achub bywydau pobl."

Ychwanegodd y gwleidydd: "Mae'n rhaid gweld y lefel yna o wariant yn cynyddu yn y gwasnaaeth iechyd ac ry'n ni angen gweld e yn enwedig yn yr ardaloedd gwledig."

Aros am ambiwlans

Yn Nhregaron ddiwedd mis Tachwedd, cafodd Ifan Jenkins strôc yn ei gatref. Ffoniwyd am ambiwlans am 10.30.

Gyda'r dyn 69 oed yn dioddef poenau yn ei ysgwydd, cafodd y teulu gyngor i beidio'i symud, ond ar ôl ffonio sawl gwaith yn ystod y prynhawn, fe gawsant wybod am 16:00 na fyddai criw yn eu cyrraedd tan o leiaf 19:00.

Er gwaetha'r cyngor i beidio'i symud, cludwyd Mr Jenkins i Ysbyty Bronglais mewn car.

Image
Ambiwlans
Ifan Jenkins o Dregaron

Dywedodd ei gefnder Cyril Evans wrth Newyddion S4C ei fod yn gofidio am ganlyniad yr aros ar iechyd ei gefnder.

"Ymateb y doctor oedd 'ble chi 'di bod cyhyd?'

"Petai e wedi cael ei weld yn gynt, efallai byddai'r cyflwr mae e ynddo wedi gwella'n gynt. Mae e yn yr ysbyty nawr am o leiaf ddeufis."

Er bod achosion stroc fel arfer yn cael eu categoreiddio fel rhai oren nid coch gan y gwasanaeth ambiwlans, mae'n gofidio bod yr oedi yn  achos ei gefndir yn amlinellu'r straen cyffredinol ar y gwasanaeth.

"Mae'r sefyllfa yn frawychus...Mae rhywbeth sylfaenol yn wrong yn y system ac mae pobl yn mynd i ddioddef a marw oherwydd hynny."

Ymddiheuriad

Ymddiheurodd Gwasanaeth Ambiwlans Cymru i deulu Mr Jenkins "am eu profiad oedd yn bell o lefel y gwasanaeth maen nhw'n anelu i'w gynnig"

Mewn datganiad dywedodd y Gwasanaeth: "Mae pwysau'r gaeaf yn dod bob blwyddyn, ond law yn llaw mewn cynydd o ran y galw, lefelau salwch staff a phwysau ehangach drwy NHS CYmru, mae ein gallu i gynnig gwasanaeth y gallwn ymfalchio ynddo wedi ei amharu.

"Ar ddydd Sadwrn, Tachwedd 26ain, fe gollon ni 158 awr tu allan i unedau brys yn ardal bwrdd iechyd Hywel Dda - sydd yn cyfateb i golli 14 aelod o staff o fewn yr ardal."

Ychwanegodd Llywodraeth Cymru bod Gwasanaeth Ambiwlans Cymru a'r system ofal brys ehangach wedi profi pwysau digynsail:

"Mae cynllun gwelliant cenedlaethol yn ei le i gynyddu nifer staff ambiwlans a gwella effeithlonrwydd o ran defnyddio staff ac adnoddau, gwella amseroedd ymateb a lleihau amseroedd trosglwyddo cleifion er mwyn galluodgi gweithwyr i ymateb i alwadau eraill."

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website.