Bydd achos sifil rhwng tri dyn a anafwyd gan fomiau yr IRA, a Gerry Adams yn dechrau yn yr Uchel Lys ddydd Llun.

Mae John Clark, dioddefwr bomio'r Old Bailey yn Llundain ym 1973, Jonathan Ganesh, dioddefwr bomio Dociau Llundain ym 1996, a Barry Laycock, dioddefwr bom canolfan siopa Arndale ym Manceinion ym 1996, i gyd yn honni bod Mr Adams yn aelod blaenllaw o'r IRA ar y dyddiadau hynny, gan gynnwys bod yn aelod ar Gyngor Byddin yr IRA.

Mae'r tri yn dwyn achos cyfreithiol yn erbyn cyn-lywydd Sinn Fein ac yn ceisio am £1 mewn iawndal.

Maent yn honni bod Mr Adams wedi "gweithredu ynghyd ag eraill i hyrwyddo cynllun cyffredin i fomio tir mawr Prydain" ac yn "gyfrifol yn uniongyrchol" mewn amrywiol o swyddi o fewn yr IRA am benderfyniadau a wnaed i osod dyfeisiau ym 1973 a 1996.

Mae Mr Adams yn gwadu bod ganddo unrhyw ran yn yr IRA ac mae'n gwrthwynebu'r honiad.

Dywedodd cyfreithwyr y tri dioddefwr mewn gwrandawiad blaenorol y dylid ystyried Mr Adams yn gynrychiolydd o ddosbarth o bobl a oedd “yn aelodau o’r IRA/ei Chyngor Byddin rhwng 1973 a 1996”.

Roedd y dynion hefyd eisiau siwio’r IRA ond dywedodd Mr Ustus Soole fod yn rhaid dileu’r hawliad hwnnw oherwydd “nad yw’n endid cyfreithiol”.

Bydd dau o’r tystion sydd i fod i roi tystiolaeth yn erbyn Mr Adams yn ddienw a byddant yn siarad yn yr achos o’r tu ôl i sgrin.

Dywedodd Anne Studd KC, ar ran y tri dyn, mewn gwrandawiad y mis diwethaf fod un o’r tystion yn credu bod “yr IRA neu bobl sy’n gysylltiedig ag o yn dal i fodoli” a byddai mewn perygl o ganlyniad.

Dywedodd: “Mae’n debygol iawn y bydd yr achos hwn yn cynyddu diddordeb eto yn y materion hyn ac mae’r tyst hwn, gyda’i brofiad yn y gorffennol, yn poeni am hynny.”

Gwnaeth gais hefyd i gynnwys mwy o dystion fyddai'n gallu rhoi tystiolaeth, ac fe ganiataodd Mr Ustus Swift hynny.