Mae arlywydd newydd Iwerddon wedi datgan fod stori Sant Padrig, sy'n cael ei ddathlu ar 17 Mawrth, yn symboleiddio "gwytnwch a dewrder" mudwyr.

Dyma neges Dydd San Padrig gyntaf Catherine Connolly fel arlywydd ar ôl cael ei hethol i'r swydd ym mis Hydref 2025.

Yn ei neges, dywedodd fod y dyn ifanc a ddaeth yn Sant Padrig wedi cael ei fasnachu dros Fôr Iwerddon o Brydain yn ystod y bumed ganrif.

Mae rhai haneswyr wedi dadlau bod y sant yn Gymro ac wedi mynd i Iwerddon ar ôl cael ei werthu fel caethwas.

Ychwanegodd Catherine Connolly ei fod wedi dychwelyd i Iwerddon yn ddiweddarach "gan roi ei lais a'i fywyd i dynnu sylw at ganlyniadau caethwasiaeth".

"Mae stori San Padrig yn ein hatgoffa o wytnwch a dewrder mudwyr a'r cyfraniadau pwysig maen nhw wedi'u gwneud, ac yn parhau i'w gwneud, i'r gwledydd maen nhw'n eu galw'n gartref," meddai.

"Wrth i ni gofio am Padrig, rydyn ni'n gweithredu yn ei ysbryd ac yn cydnabod ein cyfrifoldebau fel dinasyddion byd-eang."

'Heriau'

Defnyddiodd yr achlysur hefyd i rybuddio rhag "normaleiddio rhyfel" wrth i Taoiseach (Prif Weinidog) Iwerddon, Micheál Martin baratoi i gwrdd â Donald Trump yn y Tŷ Gwyn ddydd Mawrth.

"Nawr, yn fwy nag erioed, mae'n rhaid i ni adfer ein hymrwymiad i heddwch a diplomyddiaeth yn unol ag egwyddorion cyfraith ryngwladol a Siarter y Cenhedloedd Unedig," meddai.

Yr wythnos diwethaf, siaradodd yn erbyn "ymosodiadau bwriadol ar gyfraith ryngwladol" yn y Dwyrain Canol gan ddweud na all Siarter y Cenhedloedd Unedig "gael ei hanwybyddu".

Serch hynny, er na enwodd UDA nac Israel yn uniongyrchol, wnaeth hi ddim datgan fod bomio Iran yn groes i gyfraith ryngwladol.

Pwysleisiodd fod Iwerddon yn wlad niwtral ac yn gymdeithas ôl-drefedigaethol, sy'n golygu y gallai gynnig "persbectif gwerthfawr ar yr heriau sy'n wynebu ein byd".