Image
'Problemau sylweddol': Pryderon am gyflwr Addysg Grefyddol mewn ysgolion
'Problemau sylweddol': Pryderon am gyflwr Addysg Grefyddol mewn ysgolion
Mae pryderon wedi’u codi am gyflwr addysg grefyddol yng Nghymru - gydag arbenigwyr o un Prifysgol yn dweud bod "problemau sylweddol" yn y ddarpariaeth dysgu mewn ysgolion.
Daw hyn yn dilyn adroddiad diweddar gan y corff arolygu Estyn, oedd yn nodi diffyg cydbwysedd a dyfnder mewn gwersi, a phrinder staff sydd â arbenigedd yn y maes.
Mae Canolfan Genedlaethol Addysg Grefyddol Cymru ym Mhrifysgol Bangor wedi cyhoeddi datganiad yn ymateb i adroddiad gan y pwyllgor arolygu addysg, Estyn, a amlygodd bryderon sylweddol.
Yn ôl yr adroddiad, Datblygu maes dysgu a phrofiad (MDaPh) y Dyniaethau, a oedd yn seiliedig ar arolygiadau a gynhaliwyd rhwng 2024 a 2025, roedd amrywiaeth fawr yn y modd y mae’r dyniaethau’n cael eu dysgu mewn ysgolion.
Dywed y pwyllgor fod crefydd, gwerthoedd a moeseg “yn arbennig wedi’u tangynrychioli”, gyda “diffyg dysgu proffesiynol penodol i’r pwnc yn cyfyngu ar ddatblygiad staff.”
Yn ogystal, mae prinder staff arbenigol a gallu cyfyngedig i ddefnyddio cyfleoedd cyfoethogi’n cael effaith negyddol ar brofiadau disgyblion.
'Pryder difrifol'
Mewn datganiad, mynegodd Canolfan Genedlaethol Addysg Grefyddol Cymru “bryder difrifol”, gan ychwanegu bod y “canfyddiadau’n cyflwyno darlun clir ac anesmwyth”.
Mae'r ganolfan hefyd yn rhybuddio: “Yn anochel, mae amser cwricwlwm cyfyngedig yn cyfyngu ar y dyfnder, y cydlyniad a’r uniondeb disgyblaethol y mae gan ddysgwyr hawl i’w profi. Mae arolygwyr hefyd yn sylwi nad yw dysgwyr yn cael eu cefnogi i ymgysylltu'n ystyrlon â chymhlethdod.”
Mewn cyfweliad â rhaglen Newyddion S4C dywedodd un o Gyfarwyddwyr Canolfan Genedlaethol Addysg Grefyddol Cymru, Dr Gareth Evans-Jones: "Mae yna lai a llai o athrawon crefydd a gwerthoedd moeseg ac astudiaethau crefyddol, mae yna lai yn mynd i hyfforddi i fod yn athrawon.
“Mae’n dibynnu wedyn hefyd wrth gwrs ynghylch sut mae’r ysgolion yn unigol yn i ba raddau mae’r uwch dîm rheoli yn rhoi amser digonol i’r pwnc, oes yna ddealltwriaeth yn fewnol ta oes yna dal y rhagfarn sy’n bodoli gan rai, nid ysgolion fel y cyfryw; ond rhai pobol mai cwrs ‘Mickey Mouse' ydi crefydd a gwerthoedd moeseg, lle mewn difri nid dyna ydi o."
Draw yn Ysgol Morgan Llwyd, Wrecsam mae yna frwdfrydedd at y pwnc, gyda’r niferoedd sy'n astudio addysg grefyddol yn weddol gyson yn ôl yr athrawon.
Eleni, mae pedwar disgybl Lefel A ac wyth yn dilyn y cwrs TGAU, gyda deg disgybl wedi dewis y pwnc ar gyfer TGAU fis Medi.
Pennaeth Addysg Grefyddol, Ysgol Morgan Llwyd, Wrecsam
Wrth ymateb i’r pryder gan rai fod Addysg Grefyddol yn bwnc ymylol dywedodd Aimie Williams-Burn, Pennaeth Addysg Grefyddol, Ysgol Morgan Llwyd: "'Da ni wastad wedi cael chwarae teg o ran opsiynau a chynnig y cwrs lefel A.
“Er efallai fod gennym ni niferoedd bach, 'da ni wastad yn derbyn disgyblion sydd wir isio neud y pwnc ac yn angerddol gan wybod yn union be ma nhw isio ei wneud yn y dyfodol.
“Mae gennym ni ddisgyblion sydd isio mynd i weithio fel cyfreithwyr, gwaith llys, doctoriaid ac maen nhw’n gweld fod yna werth yn y pwnc."
“I fi tydi o erioed wedi bod yn bwnc hen ffashiwn, ond da ni yn trio neud o mor gyfredol ac yn berthnasol o oedran blwyddyn 7 hyd at Lefel A.”
Image
Yn ôl Catrin sy’n dilyn Astudiaethau Crefyddol fel pwnc Lefel A does na ddim digon o ddealltwriaeth am gynnwys y pwnc.
“Pawb yn meddwl bo ni jest yn astudio Iesu.” meddai. “Dwi’n meddwl mai jest camsyniad o beth yn union ydi’r pwnc ydi’r broblem fwyaf.”
“Mae chwaer fi yn Blwyddyn 9 a dwi wedi bod yn gwthio hi i neud Addysg Grefyddol, ond dydi hi ddim yn cael dim ohonyfo.”
“Mae pawb yn gofyn i ni, ydach chi’n grefyddol?” meddai Ariana sydd â’i bryd ar fynd i astudio gradd mewn athoniaeth ym Mhrifysgol Manceinion.
“Oes, mae rhai pobol yn grefyddol, ond does dim rhaid.”
“Mae’r pwnc jyst yn dod a lefel dyfnach a dealltwriaeth o bob dim dachi’n neud yn eich bywyd."
Image
Mae Angharad o Langollen yn gobeithio mynd i astudio diwynyddiaeth ym Mhrifysgol Durham, ac yn dweud fod astudio Addysg Grefyddol yn gymorth i ddeall am y byd a’i bobol.
"Yn bersonol dwi yn grefyddol, ond dwi actualy really yn mwynhau cael dealltwriaeth gwahanol o bethau.” meddai.
“'Da ni’n astudio Bwdïaeth ar y funud, ac mae o mor dda i weld pa mor wahanol ydi eu syniadau nhw i’r ffyrdd traddodiadaol 'da ni’n wybod amdanyn nhw.
“Mae o mor bwysig ein bod ni’n gwybod fod yna fwy nag un ffordd o feddwl."
Image
