Mae dynes oedd yn uwch dditectif gyda Heddlu Gogledd Cymru cyn iddi ymddiswyddo wedi cael ei charcharu am wyth mis ar ôl iddi gael mynediad anghyfreithlon i gofnodion cyfrifiadurol yr heddlu yn 2022.

Dywedodd y Barnwr Timothy Petts yn Llys y Goron Caernarfon wrth y cyn-Dditectif Arolygydd Emma Gardner, 47 oed, o Fae Colwyn: “Rwy’n cymryd y farn bod angen dedfryd o garchar ar unwaith oherwydd y budd cyhoeddus eithriadol mewn atal ymddygiad o’r fath gan swyddogion yr heddlu.

“Mae angen dedfryd o garchar ar unwaith i’w gwneud yn glir nad yw hyd yn oed ditectif arolygwyr uwchlaw’r gyfraith.”

Fe gafwyd Gardner yn euog gan reithgor yn dilyn achos llys.

26 mlynedd o wasanaeth

Dywedodd Chloe Fordham ar ran yr amddiffyniad fod y cyn swyddog heddlu wedi gweithio fel heddwas am 26 mlynedd gan ddelio gydag 13 o farwolaethau plant mewn 11 mis, gan ddioddef problemau iechyd meddwl o ganlyniad.

Ychwanegodd fod Gardner wedi dioddef straen wedi trawma.

Efallai ei bod hi o ganlyniad wedi bod yn “agored i niwed yn emosiynol ac yn agored i ganmoliaeth,” meddai.

Ymunodd Gardner â Heddlu Gogledd Cymru yn 2000 gan weithio mewn amrywiol swyddi, gan gynnwys gweithio gyda’r Uned Diogelu Pobl Agored i Niwed. 

Clywodd y rheithgor ei bod wedi derbyn canmoliaeth am ei hymroddiad yn ystod un ymchwiliad.   

Daeth ei chwymp syfrdanol wedi iddi basio gwybodaeth i ddyn oedd yn gweithio ym maes diogelwch fel swyddog drws ('bouncer') pan oedd hi'n heddwas yn y Rhyl. 

Daeth y ddau yn ffrindiau ar Facebook ac fe gafodd y ddau ryw ddwywaith.

Cofnodion

Dywedodd Andrew Scott ar ran yr erlyniad fod y ditectif wedi chwilio drwy gofnodion yn ymwneud â “chwyn eithaf bach” a “sibrydion a si” yn ymwneud â’i ffrind gwrywaidd.

Roedd y mater yn destun ymchwiliad gan swyddogion yr heddlu yn barod,

Mewn un neges, dywedodd Gardner: “Mae gen i fy nefnyddiau.”   

Mynnodd y swyddog nad oedd hi wedi edrych ar y cofnodion oherwydd ei pherthynas gyda'r dyn. 

“Credaf fod pob tro y chwiliais am y wybodaeth wedi bod at ddiben plismona,” meddai Gardner wrth roi tystiolaeth.

Roedd hi wedi edrych drwy 13 ffeil “digwyddiad” oedd yn ymwneud â ffrind, heb unrhyw ddiben plismona, ar 47 achlysur rhwng mis Ionawr 2022 a mis Medi 2022.

Gwybodaeth sensitif

Dywedodd y Barnwr Petts fod systemau cyfrifiadurol yr heddlu yn cynnwys llawer iawn o wybodaeth sensitif, ac roedd cyrchu’r wybodaeth honno at ddibenion personol wedi’i wahardd. 

Dywedodd fod Gardner wedi dweud celwyddau.

Dywedodd wrthi: “Roeddech yn swyddog uwch gyda mwy nag 20 mlynedd o wasanaeth. Roeddech yn gwybod y rheolau, ac fe’u torrodd yn fwriadol.”

Wrth ymateb i'r ddedfryd, dywedodd Leighton Mawer o Wasanaeth Erlyn y Goron: “Fe wnaeth Emma Gardner gamddefnyddio’r ymddiriedaeth a roddwyd ynddi fel heddwas.

“Mae cofnodion yr heddlu’n cynnwys gwybodaeth sensitif a dim ond at ddibenion plismona y dylid cael mynediad atynt.

“Mae holl swyddogion yr heddlu’n cael eu dal i safonau uchel, ond roedd gweithredoedd y swyddog hwn yn is na’r safonau hynny.

“Cyflwynwyd tystiolaeth gref gerbron Gwasanaeth Erlyn y Goron a arweiniodd at ddyfarnu’r rheithgor yn euog.”