Mae'r Gweithgor Iechyd a Diogelwch (HSE) wedi awdurdodi'r gosb uchaf sydd ar gael yn erbyn y Weinyddiaeth Amddiffyn (MoD) ar ôl i ddau filwr farw a dau arall gael eu hanafu mewn ffrwydrad mewn tanc yng Nghymru.

Bu farw'r Corporal Darren Neilson, 31 oed (ar y dde yn y llun uchod), a'r Corporal Matthew Hatfield, 27 oed (ar y chwith yn y llun uchod), pan ffrwydrodd gwn L30 ar danc Challenger 2 yn safle ymarfer Castell Martin yn Sir Benfro, ar 14 Mehefin 2017.

Cafodd dau filwr arall eu hanafu, gan gynnwys un a gafodd anafiadau a newidiodd ei fywyd.

Dywedodd yr HSE ei fod wedi awdurdodi 'Cerydd y Goron' (Crown Censure) yn erbyn y Weinyddiaeth Amddiffyn ac erlyniad yn erbyn y contractwr amddiffyn Rheinmetall BAE Systems Land Ltd.

Nid yw awdurdodi cyhuddiadau troseddol na Cherydd y Goron yn golygu bod euogrwydd wedi'i brofi, meddai'r HSE.

Roedd Rheinmetall BAE Systems Land Ltd yn gyfrifol am lunio'r casin diogelwch ar gyfer y tanc a'r gwn, tra bod y Weinyddiaeth Amddiffyn yn dal y cyfrifoldeb eithaf am iechyd, diogelwch a lles ei milwyr, a pha mor addas a digonol oedd y casin diogelwch, meddai'r HSE.

Ni ellir erlyn y Weinyddiaeth Amddiffyn yn yr un ffordd ag y gellir erlyn sefydliadau preifat neu fasnachol, a Cherydd y Goron yw'r gosb uchaf y gall corff llywodraethol ei derbyn.

Yn dilyn ymchwiliad gan arolygwyr yr HSE, trosglwyddwyd ffeil i adran gwasanaethau cyfreithiol yr HSE i'w hadolygu; yn unol â'r cod ar gyfer erlynwyr y Goron, mae'r adran wedi awdurdodi:

• Cerydd y Goron yn erbyn y Weinyddiaeth Amddiffyn (MoD) am fethu, yn ôl yr honiad, â sicrhau iechyd, diogelwch a lles milwyr, yn unol ag Adran 2 o'r Ddeddf Iechyd a Diogelwch
• Cyhuddiad yn erbyn Rheinmetall BAE Systems Land Ltd – (BAE Systems Global Combat Systems Ltd gynt) – am fethu, yn ôl yr honiad, â sicrhau iechyd a diogelwch pobl nad ydynt yn cael eu cyflogi ganddynt, yn unol ag Adran 3 o'r Ddeddf Iechyd a Diogelwch.

Yn dilyn y penderfyniad i gyhoeddi Cerydd y Goron, fe fydd gwrandawiad ffurfiol yn cael ei gynnal.

Mae Cerydd y Goron i'r Weinyddiaeth Amddiffyn a'r cyhuddiadau troseddol yn erbyn Rheinmetall BAE Systems Land Ltd yn achosion ar wahân.

Llun: Teuluoedd trwy PA