Sefyll ar y Sgwâr: Sioe gerdd newydd yn ddathliad o gerddoriaeth Ail Symudiad
03/08/2026
Fe fydd sioe gerdd newydd sydd yn dathlu cerddoriaeth Ail Symudiad yn cael ei pherfformio ar lwyfan pafiliwn yr Eisteddfod Genedlaethol nos Lun.
Dywedodd Siwan Llynor, cyfarwyddwr Sefyll ar y Sgwâr, mai bwriad y sioe yw dathlu cyfraniad ac etifeddiaeth Richard a Wyn Jones i’r sîn gerddoriaeth Gymraeg.
"Mae nifer o’u caneuon yn sôn yn uniongyrchol am ardal yr Eisteddfod eleni, a’r gobaith yw ein bod wedi llwyddo i drawsnewid y Pafiliwn yn un gig mawr, gyda chyfle i ddathlu rhai o ganeuon mwyaf eiconig Cymru,” meddai.
Er bod y caneuon yn debyg o fod yn gyfarwydd, mae’r gerddoriaeth yn dra gwahanol, ychwanegodd.
“Caneuon Ail Symudiad ydyn nhw i gyd, does dim dadlau am hynny, ond mae Steffan Rhys Williams fel Cyfarwyddwr Cerdd wedi eu trefnu yn null cerddorol y 1960au yn hytrach na chyfnod Rich a Wyn yn yr ‘80au," meddai.
"Fel plant y cyfnod, fe fuasai’r ddau frawd wedi clywed, ac efallai’n cael eu dylanwadu gan gerddoriaeth grwpiau fel y Beatles, oedd yn eu tro wedi dod o dan ddylanwad pobl fel Elvis Presley."
Canolbwynt y sioe
Mae'r stori’n digwydd mewn caffi ar y sgwâr yn y dref.
“Mae’n lle poblogaidd, ac mae pobl y dref yn dod yno i gael paned a sgwrs," meddai Siwan Llynor.
"Y testun siared mawr yw’r bwriad gan ddatblygwr, John Lord, i weddnewid canol y dref gan adeiladu canolfan siopa fawr. Honna John Lord y bydd hyn yn sicrhau dyfodol y dref, gyda phopeth yn newydd a sgleiniog.
“Ond nid yw’r trigolion yn rhannu ei weledigaeth, ac maent yn penderfynu gwrthwynebu. Cawn weld beth maen nhw’n wneud, ac os ydyn nhw’n llwyddo erbyn diwedd y sioe."
Prif gymeriadau eraill y sioe yw Nansi, fydd yn cael ei phortreadu gan Betsan Lees, a’i mam (Llinor ap Gwynedd), gyda Mefin Hughes yn cymryd rhan Morys.
“Ro’n i’n awyddus i gael cymaint ag sy’n bosib o acenion lleol i’r sioe, a dwi wrth fy modd bod Mefin a Betsan yn cymryd rhan gan y byddwn ni’n sicr yn clywed lleisiau’r fro ar y llwyfan," ychwanegodd Siwan.
"Mae gan Betsan a Llinor gysylltiadau agos â’r ardal, ac mae Mefin, sy’n aelod o’r grŵp Lafant, yn hannu o Gwm Gwaun."
Ryland Teifi sy'n chwarae rhan John Lord.
Yn enedigol o’r ardal, mae’n actor a cherddor profiadol sydd wedi bod yn wyneb cyfarwydd ar lwyfannau a sgriniau Cymru ers degawdau.
Gwahoddwyd cantorion bro’r Eisteddfod i ymuno â’r côr ddechrau’r flwyddyn, ac fe gafwyd ymateb anhygoel medd y trefnwyr, gyda dros 250 wedi ymgynnull ar gyfer yr ymarfer cyntaf. Wrth i’r ymarferion barhau, ymunodd mwy o gantorion ac erbyn canol Ebrill, roedd dros 300 ohonynt.
Mae Sefyll ar y Sgwar ym Mhafiliwn yr Eisteddfod am 19.30 nos Lun.