Mae nifer yr achosion o lid yr ymennydd sydd yn gysylltiedig â chlwstwr o achosion yng Nghaint, de Lloegr, bellach wedi codi i 34.

Dywedodd Asiantaeth Diogelwch Iechyd y DU (UKHSA) ddydd Sadwrn bod 23 o achosion wedi eu cadarhau, gyda 11 achos arall yn "parhau o dan ymchwiliad".

Daw'r ffigyrau diweddaraf wrth i fwy na 400 o bobl ymgynnull y tu allan i glinig campws Prifysgol Caint am frechiadau llid yr ymennydd ar ddechrau'r penwythnos.

Dywedodd GIG Caint a Medway fod 5,794 o frechlynnau wedi cael eu rhoi, a 11,010 o wrthfiotigau wedi cael eu dosbarthu, yng Nghaint hyd at nos Wener.

Ar hyn o bryd, mae yna chwe chlinig ar draws y wlad yn darparu gwrthfiotigau a brechlynnau ar gyfer pobl sy'n gymwys. 

Mae dau fyfyrwraig wedi marw yn yr achosion, sef Juliette Kenny, 18 oed a myfyrwraig ym Mhrifysgol Caint.

Symptomau llid yr ymennydd

Yn ôl Iechyd Cyhoeddus Cymru, mae brechu’n "ddull allweddol" o amddiffyn rhag llid yr ymennydd.

Os cafodd plentyn ei eni ar neu ar ôl 1 Medi 2015, bydd wedi cael cynnig brechiad yn erbyn llid yr ymennydd B fel rhan o'r rhaglen imiwneiddio reolaidd i blant. 

Mae brechlyn yn erbyn llid yr ymennydd math A, C, W ac Y yn cael ei gynnig i bobl ifanc tua 13/14 oed, ond mae modd rhoi brechlyn i fyny hyd at 25 oed. 

Dywedodd Iechyd Cyhoeddus Cymru nad yw brechu’n amddiffyn rhag pob straen llid yr ymennydd.

"Mae'n bwysig bod yn ymwybodol o arwyddion a symptomau llid yr ymennydd, gan y gall waethygu'n gyflym. Gall diagnosis cynnar a thriniaeth gyda gwrthfiotigau wella canlyniadau'n sylweddol," meddai.

Mae symptomau cynnar, nad ydynt bob amser yn bresennol, yn cynnwys:

·            Twymyn

·             Pen tost / Cur pen difrifol

·             Chwydu

·             Gwddf stiff

·             Ddim yn hoffi goleuadau llachar

·             Brech nad yw'n pylu pan gaiff ei wasgu â gwydr

·             Dryswch

·             Bod yn gysglyd iawn neu'n anodd deffro

·             Trawiadau neu ffitiau