Mae disgwyl i wrandawiad cyntaf un o'r achosion mwyaf ym Mhrydain yn ymwneud gyda llygredd amgylcheddol gael ei glywed yn yr uchel lys ddydd Llun.

Mae mwy na 4,500 o bobl yn dwyn achos llys yn erbyn Dŵr Cymru a chwmniau ieir a thwrciod gan honni eu bod yn llygru yr Afon Gwy, Llugwy ac Wysg. 

Yn ôl y rhai sydd yn dwyn yr achos mae carthffosiaeth, cemegau a thail ieir wedi eu rhyddhau i'r dŵr gan effeithio ar ansawdd yr afonydd. 

Maen nhw'n dweud bod bioamrywiaeth wedi ei golli a bod y llygredd wedi effeithio gweithgareddau hamdden ar yr afon a gwerth eiddo.

Bydd y gwrandawiad yn dechrau yn yr Uchel Lys ddydd Llun. 

Nod y gwrandawiad fydd penderfynu sut y bydd yr achos yn cael ei reoli, gan gynnwys gosod amserlenni a therfynau amser i bartïon ychwanegol ymuno â'r achos.

Does dim disgwyl datrysiad yn yr achos am rai blynyddoedd.

Mae Avara Foods Limited, Freemans of Newent Limited a Dŵr Cymru yn gwadu'r honiadau.

Mewn datganiad dywedodd y cwmni cyfreithiol sydd yn cynrychioli'r miloedd o bobl, Leigh Day,bod yr ymddangosiad cyntaf o flaen y llys yn "gam pwysig".

"Maent yn teimlo nad yw’r llywodraeth a’r rheoleiddwyr wedi gwneud digon i atal dirywiad yr afonydd hyn, gan adael achos llys fel eu hunig opsiwn er mwyn sicrhau cyfiawnder amgylcheddol," medden nhw.

Dywedodd Dŵr Cymru eu bod nhw wedi buddsoddi mwy na £76m i wella ansawdd dŵr ar afonydd Gwy, Llugwy ac Wysg.

Dywedodd Avara Foods eu bod nhw'n "hyderus yn ein safbwynt ac yn credu nad oes sail wyddonol briodol i'r honiad".