Mae Rhun ap Iorwerth wedi dweud y bydd Plaid Cymru yn ceisio ffurfio Llywodraeth leiafrifol yng Nghymru, wrth iddo siarad y tu allan i’r Senedd ar ôl canlyniad hanesyddol i'w blaid yn yr etholiad.

Mewn araith ar risiau Senedd Cymru, dywedodd arweinydd Plaid Cymru bod Cymru yn cael “ddechrau newydd” a dywedodd na all unrhyw Brif Weinidog yn Llywodraeth y DU “wthio Cymru i’r cyrion na throi llygad dall at ein hanghenion”.

Dywedodd Mr ap Iorwerth wrth ohebwyr ei fod “wedi ei gwneud yn glir mai fy nymuniad i, pe byddem ni’n gallu, fyddai ffurfio llywodraeth leiafrifol” yn ystod yr ymgyrch etholiadol.

Ychwanegodd ei bod yn “glir nawr ein bod ni yn y sefyllfa honno”.

Image

Image

Image

Fe gafodd atebion Mr ap Iorwerth i gwestiynau gohebwyr eu boddi wrth i’r dorf o gefnogwyr Plaid Cymru ddechrau canu Hen Wlad Fy Nhadau.

Mae’r blaid wedi ennill 43 o seddi, gan olygu mai hi yw’r blaid fwyaf, ond nid yw wedi sicrhau mwyafrif, sef 49 o seddi.

Cafodd Reform UK 34 o seddi, gyda Llafur Cymru yn drydydd â naw, y Ceidwadwyr Cymreig â saith, y Blaid Werdd â dwy, a’r Democratiaid Rhyddfrydol ag un.

Mae’r canlyniad yn golygu y bydd rhaid i Blaid Cymru drafod gyda phleidiau eraill er mwyn ennill pleidleisiau yn y Senedd.

Mae Llafur, y Blaid Werdd a’r Democratiaid Rhyddfrydol eisoes wedi dweud na fyddan nhw’n gweithio gyda Reform UK.

Image

Image

Ymhlith y dorf o gefnogwyr Plaid Cymru oedd wedi ymgynnull y tu allan i’r Senedd ddydd Sadwrn roedd Siwan Jones, wyres cyd-sylfaenydd y blaid, Saunders Lewis.

Dywedodd ei fod yn ddiwrnod “anghredadwy” ac “emosiynol” i’r blaid.

“Mae mor bwysig uno’r genedl nawr,” ychwanegodd.

“Mae’n ddechrau newydd gyda gwerthoedd a chyfeiriad newydd, felly mae’n gyffrous iawn, mae’n mynd i fod yn waith caled, wrth gwrs.

“Mae Rhun ap Iorwerth wedi dod â chymaint o garfannau gwahanol ynghyd ledled Cymru.”

'Dicter'

Bydd grŵp Llafur Cymru hefyd yn cwrdd ddydd Sadwrn er mwyn trafod y ffordd ymlaen.

Cwympodd cefnogaeth i’r blaid, a oedd wedi ennill pob un o etholiadau’r Senedd ers dechrau datganoli, gan ei gadael â naw aelod etholedig yn unig.

Collodd y Prif Weinidog Eluned Morgan ei sedd yng Ngheredigion Penfro a chyhoeddodd ei bod yn camu i lawr fel arweinydd.

Dywedodd ei bod yn falch o fod wedi bod yn Brif Weinidog benywaidd gyntaf Cymru, a dywedodd nad oedd “unrhyw atebion syml, ac mae’r cyllidebau’n gyfyngedig”, yn yr hyn a oedd yn ymddangos yn feirniadaeth o gynigion ei chystadleuwyr gwleidyddol ar gyfer Llywodraeth Cymru.

Ychwanegodd yr Arglwyddes Morgan: “Rydym i gyd yn deall y dicter, ond mae Cymru’n gryfach pan fyddwn yn sefyll gyda’n gilydd. Mae angen i ni wrando ar y dicter, nid bwydo’r dicter.”

Enillodd y Blaid Werdd yng Nghymru ei seddi cyntaf erioed yn Senedd Cymru, gan olygu y bydd Anthony Slaughter o Gaerdydd Penarth a Paul Rock o Gaerdydd Ffynnon Taf yn cymryd eu lle yn y Senedd.

Llun gan ITV.