Mae'r actor Syr Ian McKellen wedi arwain y teyrngedau i'w gyfaill Syr Patrick Stewart, sydd wedi marw yn dilyn salwch Alzheimer's.

Bu farw'r actor, oedd yn adnabyddus am ei rolau yn Star Trek ac X-Men, yn ei gartref yn Los Angeles ddydd Mercher.

Wrth roi teyrnged iddo, disgrifiodd Syr Ian McKellen ef fel "actor mwyaf uchel ei barch a mwyaf annwyl ei genhedlaeth".

Roedd y ddau actor wedi bod yn ffrindiau agos ers blynyddoedd, ac wedi ymddangos gyda'i gilydd mewn nifer o ffilmiau a chynyrchiadau theatr.

Mewn datganiad ar gyfryngau cymdeithasol, dywedodd Syr Ian fod gwreiddiau Syr Patrick yn Sir Efrog wedi bod yn rhan ganolog o'i gymeriad.

"Roedd modd clywed hynny yn ei acen ac yn y gonestrwydd pendant oedd ganddo wrth ddweud wrthych beth oedd yn ei feddwl a sut roedd yn teimlo," meddai.

"Roedd yn gwisgo ei galon ar ei lawes, ac roedd hynny'n ei wneud yn ddyn y gallech ddibynnu arno, ei edmygu ac, yn fy achos i, ei garu."

'Diolch byth iddo gymryd y risg'

Roedd Syr Patrick yn fwyaf adnabyddus am chwarae rhan Capten Jean-Luc Picard yng nghyfres deledu Star Trek: The Next Generation.

Ond datgelodd Syr Ian ei fod wedi ceisio perswadio ei gyfaill i beidio â derbyn y rôl, gan bryderu y gallai niweidio ei yrfa theatr ym Mhrydain.

Wrth gofio'r sgwrs, dywedodd ei fod wedi rhybuddio Syr Patrick am y perygl o dreulio blynyddoedd yn Hollywood.

"Wel, fe gymerodd y risg, a diolch byth i bob un ohonom iddo wneud hynny," meddai.

Image

Ychwanegodd fod llwyddiant Syr Patrick yn Hollywood wedi rhoi cyfle iddo ymddangos mewn ffilmiau mawr fel X-Men, tra'n parhau i berfformio mewn dramâu clasurol ar lwyfannau Llundain a Broadway.

Roedd Syr Patrick hefyd yn adnabyddus am chwarae rhan yr Athro Charles Xavier yng nghyfres ffilmiau X-Men, ochr yn ochr â Syr Ian, oedd yn chwarae Magneto.

Bydd disgwyl i'r ddau ymddangos yn ffilm Avengers: Doomsday, fydd yn cael ei rhyddhau ym mis Rhagfyr.

Mae nifer o actorion eraill wedi talu teyrnged i Syr Patrick hefyd.

Dywedodd yr actores y Fonesig Harriet Walter, oedd wedi adnabod yr actor ers y 1980au, ei bod hi'n anodd dychmygu byd hebddo.

Wrth siarad ar raglen Newsnight y BBC, dywedodd: "Mae fel petai coeden enfawr wedi cwympo yn y goedwig.

"Dydw i erioed wedi clywed gair drwg amdano. Ac rwy'n credu y bydd y byd yn dlotach iawn hebddo."

Image

Dywedodd William Shatner, oedd yn chwarae cymeriad Capten James T Kirk yn y gyfres wreiddiol Star Trek, fod Syr Patrick yn "ffrind, yn gydweithiwr ac yn actor gwych".

"Roedd Capten Picard yn cynrychioli'r gorau ohonom, ac felly hefyd y dyn oedd yn ei chwarae," meddai.

Disgrifiodd LeVar Burton, oedd yn chwarae Geordi La Forge yn Star Trek, Syr Patrick fel aelod o'i deulu.

Talodd Hugh Jackman, oedd yn serennu ochr yn ochr ag ef yn ffilmiau X-Men, deyrnged hefyd.

"Rydyn ni wedi colli un o gewri'r llwyfan a'r sgrin heddiw. Ac, yn fy marn i, ffrind a dyn arbennig," meddai.

"Byddaf yn gweld ei eisiau am weddill fy oes."

Dywedodd Marvel Studios fod Syr Patrick yn "dalent unigryw, yn gydweithiwr hael ac yn ŵr bonheddig go iawn".

Cafodd Syr Patrick ei eni yn Mirfield, Gorllewin Sir Efrog, ac roedd yn gefnogwr brwd o glwb pêl-droed Huddersfield Town ar hyd ei oes.

Mewn datganiad, dywedodd y clwb ei fod yn "drist iawn" o glywed am farwolaeth yr actor.

"Yn falch iawn o'i wreiddiau yn Sir Efrog, roedd Syr Patrick yn gefnogwr Huddersfield ym mhob ystyr, ac rydym yn falch o'i gyfri' yn un ohonom," meddai'r clwb.

"Unwaith yn gefnogwr Huddersfield, yn gefnogwr Huddersfield am byth."

Roedd Syr Patrick hefyd wedi gwasanaethu fel Canghellor Prifysgol Huddersfield, rôl yr oedd Syr Ian McKellen yn ei disgrifio fel un o'i gyflawniadau mwyaf balch.

Yn ystod ei yrfa hir, bu'n perfformio mewn dramâu gan Shakespeare, Harold Pinter ac Arthur Miller, yn ogystal â serennu mewn nifer o gynyrchiadau teledu a ffilm.

Mae teyrngedau wedi parhau i lifo o bob rhan o'r byd adloniant, gyda chydweithwyr a chefnogwyr yn cofio ei dalent, ei garedigrwydd a'i gyfraniad i'r byd actio.

Roedd gan Syr Patrick Stewart gysylltiad â Chymru hefyd, wedi iddo dderbyn cymrodoriaeth er anrhydedd gan Brifysgol Cymru, Caerdydd, ym mis Gorffennaf 2001, i gydnabod ei gyfraniad i'r byd actio.