Mae’r Prif Weinidog Keir Starmer wedi beirniadu llywodraethau blaenorol am “ddadwneud” addewidion rheilffordd i Gymru.

Roedd yn siarad ar ymweliad â Chymru ddydd Mercher i gymeradwyo nifer o brosiectau rheilffyrdd gwerth biliynau o bunnau, gyda'r nod o "foderneiddio a gwella'r gwasanaeth trenau."

Mae’r gwrthbleidiau wedi cwestiynau beth yw maint y buddsoddiad newydd mewn gwirionedd.

£14 biliwn yw'r amcanbris ar gyfer y gwaith, er mae'n aneglur faint yn union o gyllid ychwanegol a fydd yn cael ei ddarparu yn rhan o "ymrwymiad hirdymor" Llywodraeth y DU i gefnogi'r prosiectau hyn.

Yn ôl Llywodraeth y DU, fe fydd y cynlluniau yn cefnogi hyd at 12,000 o swyddi ar draws y wlad. 

Wrth ymweld â depot trenau Ffynnon Taf dywedodd Keir Starmer ei fod yn “gynllun cynhwysfawr ar gyfer Cymru gyfan a fydd yn cael ei gyflawni”.

“Ac yn y gorffennol, o dan y llywodraeth ddiwethaf … cawsom gyhoeddiadau a wnaed, ac yna eu dadwneud,” meddai.

“Fe gawson ni'r trydaneiddio o Gaerdydd i Abertawe, syniad da gan y llywodraeth ddiwethaf, ac yna fe wnaethon nhw ei ganslo.

“Mae hyn yn ymwneud â chyflawni’n wahanol, cyflawni pecyn cynhwysfawr.”

Image

'Hirdymor'

Roedd Llywodraeth San Steffan eisoes wedi cadarnhau fis Mehefin diwethaf y byddai arian ar gyfer saith gorsaf newydd yn nwyrain Cymru, gyda'r canolbwynt ar hwyluso'r daith i Gaerdydd a Chasnewydd. 

Dywedodd Syr Keir Starmer: “Ers yn rhy hir yn y gorffennol, dyw Cymru ddim wedi cael ei thrin yn deg gan Lywodraeth San Steffan sy'n anfodlon mynd y cam pellaf ac adeiladu'r dyfodol y maen nhw'n ei haeddu. 

“Mae'r Llywodraeth hon yn newid y drefn honno, gyda saith gorsaf newydd, miloedd o swyddi ac ymrwymiad i adeiladu rhwydwaith reilffordd ar gyfer dyfodol Cymru.

“Buddsoddiad yw hwn ar gyfer yr hirdymor, a chyflwyno newidiadau y bydd cymunedau yn eu teimlo.”

Mae Trafnidiaeth Cymru wedi dynodi 43 prosiect sy'n flaenoriaeth iddyn nhw.  

Image

'Gweledigaeth'

Dywedodd Prif Weinidog Cymru, Eluned Morgan bod hyn yn cynnwys prosiectau “ar hyd a lled Cymru.” 

“Ry'n ni'n croesawu cefnogaeth Llywodraeth y DU yn gynnes ar gyfer y cynlluniau hyn, ac am eu hymrwymiad, wedi tanwario'r llywodraeth flaenorol ar y rheilffyrdd.”

“Dyw newidiadau ar y raddfa hon ddim yn digwydd dros nos, ond mae nhw yn digwydd pan fo gweledigaeth, agwedd benderfynol a chydweithio.”

Ddydd Mercher, mae disgwyl i Syr Keir Starmer gadarnhau ymrwymiad Llywodraeth y DU i gydweithio â Llywodraeth Cymru i "gyflawni hyn cyn gynted â phosib".

Gan ddefnyddio'r bron i hanner biliwn o bunnoedd a gafodd ei addo yn yr Adolygiad Gwariant fis Mehefin diwethaf, bydd saith gorsaf newydd yn cael eu hadeiladu ym: 

• Magwyr a Gwndy
• Llanwern
• Dwyrain Caerdydd
• Gorllewin Casnewydd
• Somerton ger Casnewydd
• Parcffordd Caerdydd
• Parc Diwydiannol Glannau Dyfrdwy

Fe fydd y gorsafoedd newydd yn golygu y bydd hi'n haws i weithwyr deithio i Gaerdydd a Chasnewydd yn ôl Llywodraeth San Steffan. 

Fe fydd gorsaf newydd Parcffordd Caerdydd yn helpu i wasanaethu tua 800,000 o deithwyr yn flynyddol yn ôl Llywodraeth y DU, yn ogystal â 6,000 o swyddi.

Fe fydd gorsaf Parc Diwydiannol Glannau Dyfrdwy yn y gogledd yn rhan o'r cynlluniau i wella'r rhwydwaith rhwng Wrecsam a Lerpwl.

'Anwybyddu'r gorllewin' 

Wrth ymateb, dywedodd Arweinydd Plaid Cymru yn San Steffan, Liz Saville Roberts AS:  "Rydym wrth gwrs yn croesawu unrhyw fuddsoddiad i'n rhwydwaith rheilffyrdd, ond mae rhannau helaeth o orllewin a chefn gwlad Cymru yn parhau i gael eu hanwybyddu, gyda gwasanaethau araf, anaml a chysylltedd gwael rhwng y gogledd a’r de yn parhau i ddal cymunedau yn ôl."

Dywedodd Ysgrifennydd Cabinet Cysgodol y Ceidwadwyr Cymreig dros Drafnidiaeth a Seilwaith, Sam Rowlands AS: "Er ein bod ni'n croesawu buddsoddiad yn y rheilffyrdd ar draws Cymru, mae cyllid rheilffyrdd wedi’i dorri mwy na hanner o dan Lafur o’i gymharu â’r hyn a gafodd ei gyflawni gan Lywodraeth Geidwadol flaenorol y DU.

"Ni all Llafur ailysgrifennu hanes - mae'r Ceidwadwyr wedi cyflawni yn gyson dros Gymru, ac mae'r cyhoeddiad hwn yn methu â chydnabod y cyllid rheilffyrdd a gafodd ei ddarparu gan Lywodraeth Geidwadol flaenorol y DU."

Ychwanegodd llefarydd ar ran y Blaid Werdd yng Nghymru: "Mae pobl wedi cael digon o Lywodraeth y DU yn amddifadu Cymru o fuddsoddiad mewn rheilffyrdd, ac yna’n troelli cyfran fach o’r hyn sy’n ddyledus i ni fel rhywbeth arloesol.

"Dylai Llywodraeth Cymru fod yn penderfynu sut y mae'r arian yma yn cael ei wario fel rhan o ddatganoli seilwaith rheilffyrdd yn llawn. Mae angen buddsoddiad ledled Cymru gyfan, nid dim ond y de-ddwyrain – gan ddangos pam mae angen y swm llawn sy'n ddyledus ar gyfer HS2."

Dywedodd llefarydd ar ran Reform UK yng Nghymru: "Efallai ei fod wedi diflannu o feddyliau Llafur eu bod nhw wedi bod mewn pŵer yng Nghymru am dros chwarter canrif. 

"Yn ystod y cyfnod yna, maen nhw wedi tan-ariannu ein rhwydwaith trafnidiaeth yn gywilyddus, ac wedi methu â chyflawni prosiectau allweddol fel Ffordd Liniaru’r M4."

Dywedodd yr AS David Chadwick ar ran Democratiaid Rhyddfrydol Cymru: "Nid oes unrhyw gyllid newydd wedi’i ymrwymo heddiw mewn gwirionedd; gyda’r Llywodraeth yn ailgynhesu hen gyhoeddiadau’n daer i geisio ennill pleidleisiau cyn etholiadau’r Senedd."