Gorymdaith i ddathlu 40 mlynedd ers protestiadau Greenham

NS4C

Ym 1981 fe gerddodd 36 menyw o Gymru i Gomin Llu Awyr Brenhinol Greenham, Berkshire, i brotestio yn erbyn penderfyniad Nato i leoli arfau niwclear yr UDA ar dir cyffredin y Deyrnas Unedig.

Yno, fe gafodd Gwersyll Heddwch Menywod Greenham ei sefydlu, gyda menywod yn protestio yn y fan honno am bron i 20 mlynedd.

40 mlynedd yn ddiweddarach, mae disgwyl i fenywod Greenham o bob cwr o’r wlad nodi’r achlysur.

Fe fydd dros 200 o bobl yn dechrau gorymdaith 130 milltir o hyd yng Nghaerdydd ddydd Iau, gan orffen y daith yng Nghreenham ymhen wythnos, ar ddydd Gwener 3 Medi.

Image
protestiadau
Roedd protestiadau wedi parhau yn y gwersyll hyd y flwyddyn 2000. (Llun: Bridget Boudewijn)

Un sydd yn falch o gael dathlu yw Rebecca Mordan, cyfarwyddwr yr orymdaith a gafodd ei hysbrydoli gan fenywod Greenham ar ôl ymweld â’r gwersyll gyda’i mam yn blentyn ifanc.

Yn siarad â Newyddion S4C am gynlluniau’r orymdaith, dywedodd: “Rwy’n gobeithio i weld llwyth a llwyth o fenywod ar y ffordd.

‘Dilyn yn ôl troed menywod gwych’

“Fy mhrif obaith yw bydd hyn yn dechrau sgwrs rhwng pobl o bob cenhedlaeth ond yn enwedig pobl ifanc er mwyn iddyn nhw gael gwybod am Greenham a sylweddoli nad ydynt ar ben eu hunain, maent ar ysgwyddau cewri ac yn dilyn yn ôl troed menywod hynod o wych.

“Mae menywod yn ysbrydoli menywod ac mae’n rhwystredig i orfod ‘ailddyfeisio’r olwyn’ pob tro.

“Dwi eisiau i Greenham fod yn air ‘prif ffrwd’ unwaith eto fel yw’r Suffragettes,” ychwanegodd.

Gwyliwch gyfweliad Rebecca Mordan yn llawn yma

Mae’r cerddwyr am dreulio noson ym mhob un o’r mannau maen nhw'n ymweld, gan gynnwys Casnewydd, Cas-gwent, Bryste, Caerfaddon, Melksham, Devizes, Marlborough, a Hungerford ar eu taith i’r hen wersyll.

Image
protestiadau
Roedd degau o filoedd wedi ymuno â’r ymgyrch o fewn dwy flynedd. (Llun: Sandie Hicks)

Cofio’r hanes

Bu ymgyrch Greenham yn nodweddiadol am nifer o elfennau o bwys gan gynnwys eu cyfraniad i fudiadau heddwch ac amgylcheddol, ffeministaidd, a’r mudiad LHDT+.

Gyda dros 30,000 o aelodau, fe gafodd y gwersyll ei gydnabod fel mudiad am fenywod yn unig am y tro cyntaf ym 1982.

Erbyn Ebrill 1983 roedd dros 70,000 o fenywod yn rhan o’r ymgyrch.

Ymhlith eu protestiadau oedd creu cadwyn ddynol 14 milltir o hyd.

Ond roedd gwrthdaro rhwng y protestwyr â’r awdurdodau lleol yn broblem ac ym 1989 fe gafodd y Gymraes, Helen Thomas o Gastell Newydd Emlyn ei lladd yn 22 oed ar ôl iddi gael ei tharo gan gerbyd yr heddlu. 

Mae’r mudiad am dalu teyrnged i Helen a dathlu’r menywod eraill wnaeth ymgyrchu am sawl reswm nodedig. 

Prif Lun: Bridget Boudewijn